Tổng quan & Bản chất bệnh lý
Bệnh Alzheimer (AD) không chỉ giới hạn ở suy giảm nhận thức mà còn biểu hiện qua các biến đổi bệnh lý tại hệ thống thị giác, bao gồm thoái hóa tế bào hạch võng mạc (RGC) và suy giảm chức năng dẫn truyền thần kinh thị giác. Các mô hình chuột AD cho thấy sự tích tụ amyloid-beta (Aβ) và protein tau phosphoryl hóa tại võng mạc, dẫn đến sự suy giảm độ nhạy tương phản và tốc độ dẫn truyền thần kinh trước khi các triệu chứng nhận thức rõ rệt xuất hiện. Bản chất của hiện tượng này là sự đứt gãy các synap trong đường dẫn truyền thị giác trung ương và sự chết tế bào theo chương trình tại lớp tế bào hạch.
Cập nhật thực hành lâm sàng
Các nghiên cứu gần đây nhấn mạnh vai trò của võng mạc như một cửa sổ phản ánh tình trạng thoái hóa thần kinh trung ương. Việc sử dụng chụp cắt lớp quang học (OCT) để đo độ dày lớp sợi thần kinh quanh gai thị (pRNFL) và lớp tế bào hạch (GCC) đang trở thành công cụ tiềm năng để tầm soát sớm AD. Các bác sĩ nhãn khoa cần lưu ý rằng sự mỏng đi của lớp tế bào hạch võng mạc không giải thích được bằng các bệnh lý nhãn khoa thông thường có thể là dấu hiệu chỉ điểm sớm của bệnh lý thoái hóa thần kinh.
Kết luận & Chỉ định quan trọng
- Sự suy giảm chức năng thị giác trong AD là hệ quả của quá trình thoái hóa thần kinh võng mạc và trung ương, không đơn thuần là bệnh lý tại mắt.
- Chỉ định đo điện võng mạc (ERG) và OCT-Angiography nên được cân nhắc trong các nghiên cứu theo dõi tiến triển bệnh lý thần kinh ở bệnh nhân cao tuổi có suy giảm nhận thức nhẹ.
- Chống chỉ định việc chẩn đoán nhầm lẫn các khiếm khuyết thị trường do thoái hóa thần kinh với các bệnh lý Glaucoma nếu không có sự tương quan chặt chẽ với áp lực nội nhãn và hình thái gai thị đặc trưng.