Đánh giá tiến triển và dự báo tân mạch trong bệnh MacTel: Các dấu ấn hình ảnh học

Bs Ngô Hữu Thế
8.10.26
Last Updated

Bệnh MacTel (Macular Telangiectasia) là một tình trạng thoái hóa thần kinh tiến triển chậm, hai bên, đòi hỏi việc theo dõi chặt chẽ thông qua các phương tiện chẩn đoán hình ảnh hiện đại. Tài liệu này thảo luận về ba câu hỏi thực hành quan trọng: đặc điểm tiến triển trên OCT, dấu hiệu nhận biết nguy cơ tân mạch và mối tương quan giữa thay đổi cấu trúc với kết cục thị lực.

Cơ chế bệnh sinh

MacTel khởi phát với sự thay đổi tại võng mạc trong, tiến triển dần ra võng mạc ngoài. Quá trình này bao gồm sự hình thành các hốc (cavitation), mất lớp màng giới hạn ngoài (ELM) và vùng ellipsoid (ellipsoid zone). Sự xâm lấn mạch máu từ võng mạc vào hắc mạc tạo ra các bất thường vi mạch (ORCMA - outer retina choroidal microvascular abnormalities), dẫn đến giai đoạn tiền tăng sinh và cuối cùng là tân mạch hắc mạc (MNV) gây xuất tiết.

Dữ liệu lâm sàng và dấu ấn hình ảnh

Chỉ số/Kết cụcKết quảGhi chú
Tỷ lệ phát triển tân mạch (MNV)10-20%Tài liệu không nêu CI
Tỷ lệ xuất hiện dấu hiệu lớp kép (DLS) trước tăng sinh70-75%Tài liệu không nêu n
Dấu ấn tiến triển trên OCTMất ELM, mất vùng ellipsoidTài liệu không nêu p
Dấu ấn tiến triển trên FAFEnlargement of hyperautofluorescent ringTài liệu không nêu p
Dấu ấn tiến triển trên OCTAGiảm mật độ mạch máu (skeleton vascular density)Tài liệu không nêu p
Bình luận: Đây là một bài giảng tổng quan từ hội nghị AIOC2026, không phải là một nghiên cứu lâm sàng có đối chứng. Các con số về tỷ lệ (10-20% MNV, 70-75% DLS) mang tính chất ước tính lâm sàng từ kinh nghiệm của diễn giả. Hạn chế lớn nhất là thiếu dữ liệu định lượng cụ thể từ các nghiên cứu đa trung tâm lớn. Việc phân biệt giữa xâm lấn mạch máu thực sự và hiện tượng nén ép mô do teo võng mạc vẫn là một thách thức trong thực hành lâm sàng.

Ứng dụng thực hành

  • Theo dõi định kỳ bằng OCT để phát hiện sớm sự mất ELM và vùng ellipsoid, đây là các dấu ấn cấu trúc quan trọng nhất của sự tiến triển.
  • Sử dụng OCTA để đánh giá mật độ mạch máu và tìm kiếm các bất thường vi mạch (ORCMA) nhằm dự báo nguy cơ tân mạch.
  • Thực hiện microperimetry (vi thị trường) để đánh giá tương quan chức năng, vì thị lực trung tâm có thể duy trì tốt ngay cả khi đã có tổn thương cấu trúc đáng kể.
  • Cảnh giác với dấu hiệu dày võng mạc khu trú trên OCT ở bệnh nhân MacTel, vì đây có thể là dấu hiệu báo trước của quá trình xuất tiết sắp xảy ra.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Jay Sheth, 2026, 3 Questions Answered About Mactel progression Nv Prediction, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: MUP4uVepYHY.

Xem thêm