Các tình huống bất ngờ sau phẫu thuật lác và chấn thương nhãn cầu

Bs Ngô Hữu Thế
10.10.26
Last Updated

Bài giảng của Dr. Heba Shafik tại Mansoura Strabismus Meeting 2016 trình bày về các biến chứng và tình huống bất ngờ trong phẫu thuật lác (strabismus surgery) và chấn thương nhãn cầu. Việc nhận diện sớm các yếu tố nguy cơ và quản lý biến chứng là chìa khóa để cải thiện kết quả lâm sàng.

Cơ chế bệnh sinh

Trong phẫu thuật lác, sự hình thành sẹo tại vị trí bám cơ là một quá trình chuyển hóa tích cực. Khi sẹo bị giãn (stretched scar), nó có thể dẫn đến sự di lệch vị trí bám cơ, gây ra tình trạng lác tái phát hoặc lác thứ phát (consecutive exotropia). Đối với chấn thương nhãn cầu, sự co thắt của cơ vòng mi (orbicularis muscle) có thể gây kẹt nhãn cầu, dẫn đến thiếu máu cục bộ và tổn thương cấu trúc nhãn cầu.

Dữ liệu lâm sàng

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu5 ca lâm sàng
Loại nghiên cứuBáo cáo ca lâm sàng
Biến chứng phẫu thuật lácSẹo giãn, lác tái phát, lác thứ phát
Xử trí chấn thương nhãn cầuKhâu cơ vào màng xương (periosteum) bằng chỉ không tiêu
Tỷ lệ thành côngtài liệu không nêu
Bình luận: Đây là báo cáo ca lâm sàng đơn lẻ, không có nhóm chứng và cỡ mẫu rất nhỏ (n=5), do đó không thể suy rộng kết quả thành quy trình chuẩn. Các tình huống được mô tả mang tính chất kinh nghiệm cá nhân của phẫu thuật viên. Hạn chế lớn nhất là thiếu dữ liệu theo dõi dài hạn và phân tích thống kê. Việc sử dụng chỉ không tiêu trong khâu cơ vào màng xương cần được cân nhắc kỹ dựa trên tình trạng mô tại chỗ.

Thay đổi thực hành lâm sàng

  • Luôn thảo luận với gia đình về khả năng cần phẫu thuật bổ sung trong tương lai đối với các trường hợp lác bẩm sinh (congenital esotropia).
  • Nhận diện sớm tình trạng sẹo giãn trong các ca tái phẫu thuật lác để có hướng xử trí khâu cơ vào phần cơ lành.
  • Trong chấn thương nhãn cầu nặng, việc cố gắng bảo tồn cơ vận nhãn bằng cách khâu vào màng xương có thể giúp duy trì một phần vận động nhãn cầu và giảm tác động tâm lý cho bệnh nhân.
  • Duy trì kỳ vọng thực tế cho bệnh nhân và gia đình thông qua quá trình tư vấn trước phẫu thuật (informed consent).

Tài liệu tham khảo:

Dr. Heba Shafik, 2016, post-operative surprises, Mansoura Strabismus Meeting, Video ID: SgGn1Z9UNEM

Xem thêm