Cập nhật chẩn đoán và điều trị Glaucoma: Vai trò của nhãn áp và kỹ thuật soi góc tiền phòng

Bs Ngô Hữu Thế
11.10.26
Last Updated

Chương trình đào tạo y khoa liên tục năm 2021 về chẩn đoán và điều trị Glaucoma đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm soát nhãn áp (Intraocular Pressure - IOP) và kỹ thuật soi góc tiền phòng (Gonioscopy) trong thực hành lâm sàng. Nhãn áp là yếu tố nguy cơ duy nhất có thể điều chỉnh được trong điều trị glôcôm, tuy nhiên, việc chỉ giảm nhãn áp đơn thuần có thể chưa đủ để ngăn chặn sự tiến triển của bệnh.

Nhãn áp và sự biến thiên nhãn áp

Nhãn áp được xác định bởi sự cân bằng giữa sản xuất và thoát lưu thủy dịch. Các nghiên cứu cho thấy nhãn áp trung bình trong dân số châu Âu là khoảng 15 ± 1.5 mmHg với độ lệch chuẩn khoảng 2.6 mmHg. Con số 21 mmHg thường được dùng làm mốc phân định, tuy nhiên, nhiều bệnh nhân glôcôm có tổn thương thần kinh thị giác và thị trường ngay cả khi nhãn áp dưới 21 mmHg. Sự dao động nhãn áp trong ngày (thường từ 2 đến 6 mmHg ở người bình thường) là yếu tố nguy cơ quan trọng đối với sự tiến triển của bệnh. Đỉnh nhãn áp thường xảy ra trong khi ngủ, đặc biệt là vào thời điểm sáng sớm trước khi thức dậy.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Nhãn áp trung bình (dân số châu Âu)15 ± 1.5 mmHg
Độ lệch chuẩn nhãn ápkhoảng 2.6 mmHg
Dao động nhãn áp bình thường trong ngày2 đến 6 mmHg
Tỷ lệ tiến triển glôcôm khi nhãn áp > 24 mmHgtăng gấp 10.5 lần
Bình luận: Tác giả nhấn mạnh việc theo dõi nhãn áp 24 giờ là cần thiết để xác định đỉnh nhãn áp, vốn là yếu tố nguy cơ tiến triển bệnh. Hạn chế của tài liệu là các số liệu về dao động nhãn áp được trích dẫn từ nhiều nghiên cứu tổng quát, chưa phân loại cụ thể theo từng thể glôcôm.

Kỹ thuật soi góc tiền phòng

Soi góc tiền phòng là tiêu chuẩn vàng trong đánh giá góc tiền phòng. Có hai phương pháp chính: soi góc trực tiếp và soi góc gián tiếp. Soi góc trực tiếp thường dùng trong phẫu thuật, trong khi soi góc gián tiếp phổ biến trong thăm khám lâm sàng. Kỹ thuật soi góc động (Dynamic Gonioscopy) bao gồm phương pháp ấn nhãn cầu (Indentation Gonioscopy) giúp phân biệt góc hẹp và góc đóng, đồng thời phát hiện dấu hiệu cơ toilet. Việc ghi nhận kết quả soi góc cần chú ý đến vị trí bám của mống mắt, hình dạng mống mắt, độ vòm của thủy tinh thể và tình trạng đồng tử.

Thông sốKết quả theo tài liệu
Độ dày giác mạc trung bình (dân số châu Á)520 micromet
Độ lệch độ dày giác mạc ảnh hưởng chỉ số nhãn áp23.5 micromet
Tỷ lệ dân số có tỷ lệ cup/disc (C/D) > 0.72%
Bình luận: Tác giả lưu ý việc soi góc tiền phòng cần thực hiện trong môi trường ánh sáng yếu để tránh làm thay đổi kích thước đồng tử, gây sai lệch kết quả đánh giá góc. Đây là một kỹ thuật đòi hỏi sự thuần thục và kinh nghiệm lâm sàng cao.
  • Luôn kiểm tra nhãn áp trước khi thực hiện soi góc tiền phòng để tránh làm thay đổi nhãn áp giả tạo do đè ép nhãn cầu.
  • Sử dụng kỹ thuật soi góc động để đánh giá chính xác tình trạng góc tiền phòng, đặc biệt trong các trường hợp nghi ngờ góc đóng.
  • Chú ý các dấu hiệu tổn thương thần kinh thị giác như xuất huyết gai thị và sự thay đổi tỷ lệ C/D để theo dõi tiến triển glôcôm.
  • Cần thận trọng khi đánh giá gai thị ở bệnh nhân cận thị nặng do cấu trúc gai thị thường bị nghiêng và biến dạng.
  • Ghi chép đầy đủ các thông số soi góc và hình ảnh gai thị để đối chiếu theo thời gian.

Tài liệu tham khảo:

Chương trình đào tạo y khoa liên tục, 2021, CME CHẨN ĐOÁN & ĐIỀU TRỊ GLAUCOMA 20-11-2021, Bệnh viện Mắt TP.HCM.

Xem thêm