Cập nhật lâm sàng về Opsoclonus Myoclonus Syndrome, Pseudotumor Cerebri và Bệnh mắt tuyến giáp

Bs Ngô Hữu Thế
19.10.26
Last Updated

Video hội thảo từ Moran CORE (2024) trình bày các ca lâm sàng và cập nhật nghiên cứu về ba bệnh lý nhãn khoa phức tạp: Opsoclonus Myoclonus Syndrome (OMS), Pseudotumor Cerebri Syndrome (PTCS) và bệnh mắt tuyến giáp (Thyroid Eye Disease - TED). Các báo cáo tập trung vào việc chẩn đoán, quản lý và các thử nghiệm lâm sàng mới nhất.

Opsoclonus Myoclonus Syndrome (OMS)

OMS là một hội chứng hiếm gặp, được đặc trưng bởi các cử động mắt nhanh, đa hướng, không có khoảng nghỉ (opsoclonus), thường kèm theo rung giật cơ (myoclonus) và thất điều (ataxia). Cơ chế bệnh sinh được cho là rối loạn miễn dịch, với hai giả thuyết chính: (1) thay đổi tính chất màng tế bào burst ở thân não làm tăng kích thích thần kinh và giảm ức chế từ tế bào omnipause; (2) rối loạn chức năng tế bào Purkinje ở tiểu não làm mất ức chế nhân mái (fastigial nucleus). Ở trẻ em, 50% trường hợp liên quan đến u nguyên bào thần kinh (neuroblastoma) với tuổi chẩn đoán trung bình là 2 tuổi. Ở người lớn, 20-40% là hội chứng cận ung thư (paraneoplastic), thường gặp trong ung thư phổi tế bào nhỏ hoặc ung thư biểu mô tuyến vú, tuổi chẩn đoán trung bình là 55 tuổi. Chẩn đoán bao gồm đánh giá cận ung thư kỹ lưỡng, chọc dò dịch não tủy (thường bình thường hoặc tăng nhẹ protein/tế bào) và xét nghiệm kháng thể kháng thần kinh (dù đa số bệnh nhân seronegative).

Bình luận: Thông tin theo Moran CORE, 2024; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc chẩn đoán OMS đòi hỏi loại trừ các nguyên nhân nhiễm trùng và cận ung thư. Mitchell and Pike Reading Scale là công cụ hữu ích để theo dõi mức độ nghiêm trọng của bệnh thông qua các chỉ số về dáng đi, chức năng tay, cử động mắt, tâm trạng và hành vi.

Pseudotumor Cerebri Syndrome (PTCS)

PTCS được định nghĩa bởi tăng áp lực nội sọ, phù gai thị (papilledema), hình ảnh học bình thường và dịch não tủy bình thường. Nghiên cứu hồi cứu tại Moran Eye Center (1999-2024) trên 591 bệnh nhân đã so sánh nhóm cân nặng bình thường và nhóm béo phì. Kết quả cho thấy nhóm cân nặng bình thường có tuổi khởi phát trẻ hơn, thường có nguyên nhân thứ phát (đặc biệt là do thuốc như minocycline) và ít cần phẫu thuật hơn. Không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về thị lực, độ lệch trung bình thị trường Humphrey (Humphrey visual field mean deviation) và mức độ phù gai thị giữa hai nhóm.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu nghiên cứu PTCS591 bệnh nhân
Tuổi chẩn đoán trung bình (OMS trẻ em)2 tuổi
Tuổi chẩn đoán trung bình (OMS người lớn)55 tuổi
Tỷ lệ OMS cận ung thư (người lớn)20-40%
Ý nghĩa thống kê (p-value)0.05

Bệnh mắt tuyến giáp (Thyroid Eye Disease - TED)

TED đã thay đổi đáng kể trong 4-5 năm qua nhờ sự ra đời của teprotumumab, một kháng thể đơn dòng ức chế thụ thể IGF-1. Cơ chế này giúp giảm đáp ứng cytokine gây viêm và ngăn chặn sự lắng đọng glycosaminoglycans, từ đó cải thiện lồi mắt và song thị. Hiện nay, các thử nghiệm lâm sàng đang đánh giá các thuốc tương tự teprotumumab (như Viridian 001) với thiết kế nghiên cứu ngẫu nhiên, mù đôi, có đối chứng giả dược trên khoảng 150 bệnh nhân. Các mục tiêu chính bao gồm đánh giá dược động học ở liều 3-20 mg/kg và cải thiện độ lồi mắt (proptosis).

  • Sử dụng Mitchell and Pike Reading Scale để đánh giá định lượng mức độ nghiêm trọng của OMS.
  • Cân nhắc nguyên nhân do thuốc (ví dụ minocycline) ở bệnh nhân PTCS có cân nặng bình thường.
  • Áp dụng chế độ kiểm tra thị trường "slow" trên máy Humphrey HVF3 cho các bệnh nhân lớn tuổi hoặc có suy giảm nhận thức để cải thiện độ tin cậy của kết quả.
  • Theo dõi sát các dấu hiệu lâm sàng của TED bằng Clinical Activity Score (CAS) và phân loại EU GO.

Tài liệu tham khảo:

Moran CORE, 2024, Abnormal Eye Movements; Pseudotumor Cerebri Syndrome; Thyroid Eye Disease; Visual Field... [ARCHIVE], YouTube Video ID: QyyummxB1OQ.

Xem thêm