Cập nhật về Prostaglandin Analogues và các thuốc Glaucoma mới

Bs Ngô Hữu Thế
7.10.26
Last Updated

Bài giảng này tổng hợp các khía cạnh dược lý lâm sàng của nhóm thuốc Prostaglandin Analogues (PGA) và các thuốc điều trị Glaucoma mới, tập trung vào cơ chế tác dụng, quản lý tác dụng phụ và các lưu ý thực hành quan trọng trong điều trị.

Cơ chế tác dụng

Các PGA (như latanoprost, travoprost, bimatoprost, tafluprost) hoạt động chủ yếu thông qua việc tăng cường dòng chảy qua đường củng mạc (uveoscleral outflow). Cơ chế phân tử bao gồm kích hoạt thụ thể FP (prostaglandin F receptor), làm tăng nồng độ các enzyme matrix metalloproteinases (MMPs), dẫn đến tái cấu trúc chất nền ngoại bào tại cơ thể mi, từ đó làm giãn các khoảng gian bào và tăng thoát dịch. Ngoài ra, một số thuốc mới như omidenap (EP2 receptor agonist) tác động lên cả đường thoát dịch thông thường (trabecular) và đường củng mạc thông qua con đường tín hiệu cAMP.

Dữ liệu lâm sàng

Chỉ số/Kết cụcKết quảGhi chú
Tỷ lệ tăng sắc tố quanh hốc mắt (bimatoprost)93%So với travo (tài liệu không nêu) và latano (tài liệu không nêu)
Tỷ lệ tăng sắc tố quanh hốc mắt (travoprost)70%So với latano (tài liệu không nêu)
Giảm nhãn áp (omidenap)28% - 31%Sau 3 tháng
Giảm nhãn áp (ripasudil)3 - 5 mmHgTài liệu không nêu p/CI
Tỷ lệ đỏ mắt (ripasudil)53%Tài liệu không nêu n
Tỷ lệ bệnh lý giác mạc (ripasudil)20%Tài liệu không nêu n
Bình luận: Tài liệu này là một bài giảng video, không phải là một nghiên cứu lâm sàng có kiểm soát (RCT). Các con số về tỷ lệ tác dụng phụ và hiệu quả giảm nhãn áp được trích dẫn từ kinh nghiệm lâm sàng và tổng hợp y văn của diễn giả. Cần lưu ý rằng các dữ liệu về so sánh giữa các thuốc (ví dụ: tỷ lệ tăng sắc tố) có thể mang tính chủ quan và thiếu nhóm chứng đối chiếu trực tiếp trong cùng một nghiên cứu. Việc sử dụng thuốc trong các tình trạng đặc biệt như viêm màng bồ đào hoặc thai kỳ cần cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên hướng dẫn điều trị chuẩn thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm cá nhân trong video.

Thay đổi thực hành lâm sàng

  • Thời điểm dùng thuốc: Nên hướng dẫn bệnh nhân dùng thuốc vào buổi tối, ngay trước khi đi ngủ để tối ưu hóa hiệu quả và giảm thiểu sự khó chịu do tác dụng phụ (đỏ mắt, kích ứng) trong thời gian bệnh nhân thức.
  • Quản lý tác dụng phụ: Khuyên bệnh nhân dùng khăn giấy thấm sạch phần thuốc dư thừa trên da quanh mắt sau khi nhỏ để giảm nguy cơ tăng sắc tố da và rậm lông mi.
  • Bảo quản: Nhấn mạnh việc bảo quản thuốc trong tủ lạnh (2-8°C) trước khi mở nắp; sau khi mở, thuốc có thể để ở nhiệt độ phòng (tài liệu không nêu giới hạn nhiệt độ cụ thể) trong 4-6 tuần.
  • Phẫu thuật đục thủy tinh thể: Không nhất thiết phải ngừng sử dụng PGA trước phẫu thuật đục thủy tinh thể ở các ca không biến chứng, trừ khi bệnh nhân có tiền sử phù hoàng điểm dạng nang (CME) hoặc các yếu tố nguy cơ cao khác.

Tài liệu tham khảo:

Harsh Kumar, 2026, Prostaglandin Analogues and Newer Glaucoma Drugs, iFocus Online, Video ID: c4qNO0hmJVA.

Xem thêm