Chẩn đoán phân biệt tổn thương lớp sợi thần kinh và bệnh Glôcôm trên lâm sàng

Bs Ngô Hữu Thế
21.10.26
Last Updated

Trong buổi hội thảo Mednotes năm 2026 về chủ đề chẩn đoán phân biệt các bệnh lý tổn thương lớp sợi thần kinh với bệnh Glôcôm, Phó giáo sư Bùi Thị Vân Anh đã trình bày các tiêu chuẩn lâm sàng quan trọng để nhận diện tổn thương đầu thị thần kinh. Việc chẩn đoán phân biệt đòi hỏi sự kết hợp giữa thăm khám đáy mắt, phân tích thị trường và các phương tiện chẩn đoán hình ảnh hiện đại như OCT (Optical Coherence Tomography).

Tiêu chuẩn chẩn đoán đầu thị thần kinh trong Glôcôm

Tác giả nhấn mạnh việc bám sát 10 tiêu chuẩn chẩn đoán đầu thị thần kinh trong bệnh Glôcôm để tránh nhầm lẫn với các bệnh lý khác. Các tiêu chuẩn này bao gồm 6 tiêu chuẩn liên quan đến lõm gai, lớp viền thần kinh quanh gai và lá sàng (lamina cribrosa). Hai tiêu chuẩn liên quan đến vùng quanh gai là teo quanh thoái hóa cạnh gai và mất lớp sợi thần kinh gần gai thị. Hai tiêu chuẩn cuối cùng liên quan đến mạch máu, bao gồm sự biến đổi hướng đi của mạch máu (mạch máu bị dạt ra, gấp khúc) và xuất huyết cạnh gai. Việc nắm vững các tiêu chuẩn này là nền tảng để phân biệt Glôcôm với các bệnh lý gây tổn thương gai thị khác.

Vai trò của OCT và thị trường trong chẩn đoán

OCT đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá chi tiết cấu trúc đầu thị thần kinh, đặc biệt là lá sàng. Trên bệnh nhân cận thị nặng, lá sàng thường phẳng và không bị lõm, trong khi ở bệnh nhân Glôcôm, lá sàng có độ dốc cao và bị lõm xuống. Việc đánh giá lá sàng đòi hỏi các kỹ thuật chuyên sâu như EDI (Enhanced Depth Imaging) hoặc các máy có độ phân giải cao. Đối với thị trường, tổn thương dạng bó sợi hình cung hoặc ám điểm là dấu hiệu gợi ý Glôcôm. Khi có sự không tương thích giữa kết quả OCT và thị trường, bác sĩ cần nghi ngờ các bệnh lý khác hoặc xem xét các sai số kỹ thuật. Trong trường hợp cận thị nặng, cần lưu ý đến sai số nhãn áp do giác mạc mỏng và độ đàn hồi giác mạc thay đổi, nên cần đo độ dày giác mạc và sức bền cơ sinh học nếu có điều kiện.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tiêu chuẩn chẩn đoán Glôcôm10 tiêu chuẩn đầu thị thần kinh
Đặc điểm lá sàng GlôcômĐộ dốc cao, bị lõm xuống
Đặc điểm lá sàng cận thị nặngRất phẳng, không bị lõm
Nghiệm pháp tăng tảiThay đổi nhãn áp trên 5 mmHg
Bình luận: Thông tin theo Mednotes, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc sử dụng Vastaren (trimetazidine) 35 mg kéo dài trong điều trị tổn thương thị thần kinh do ngộ độc là kinh nghiệm cá nhân, chưa phải là phác đồ chính thống trong sách vở, cần thận trọng khi áp dụng.

Thực hành lâm sàng

  • Luôn kiểm tra kỹ 10 tiêu chuẩn đầu thị thần kinh để phân biệt Glôcôm với các bệnh lý khác.
  • Kết hợp chặt chẽ giữa OCT và thị trường; nếu kết quả không tương thích, cần đánh giá lại các yếu tố gây sai số.
  • Trên bệnh nhân cận thị nặng, cần đo độ dày giác mạc và sức bền cơ sinh học để điều chỉnh nhãn áp chính xác.
  • Sử dụng chụp ảnh đáy mắt (red-free) để quan sát rõ hơn tình trạng mất lớp sợi thần kinh hình chêm.
  • Cân nhắc kỹ lưỡng khi phẫu thuật cắt bè trên bệnh nhân đã mổ mộng thịt để tránh thất bại do sẹo xơ.

Tài liệu tham khảo:

Bùi Thị Vân Anh, 2026, Các Bệnh Lý Tổn Thương Lớp Sợi Thần Kinh Chẩn Đoán Phân Biệt Với Bệnh Glôcôm, Mednotes - Y khoa, Video ID: CqJ35JalbKs.

Xem thêm