Chương trình sinh hoạt khoa học trực tuyến năm 2025 về chiến lược quản lý bệnh lý Polyp mạch hắc mạc (Polypoidal Choroidal Vasculopathy - PCV) đã cập nhật các dữ liệu quan trọng từ hội nghị Dịch kính võng mạc Châu Á Thái Bình Dương (APVAS) 2021. Đây là bệnh lý có tỉ lệ cao ở người Châu Á, đòi hỏi chiến lược chẩn đoán và điều trị tối ưu trong bối cảnh hạn chế về phương tiện chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu.
Cơ chế bệnh sinh
PCV được định nghĩa là bệnh lý gây ra do sự giãn mạch dạng polyp và chia nhánh bất thường của mạch máu hắc mạc. Bệnh lý này được xem là một thể của thoái hóa điểm vàng tuổi già thể ướt, đặc trưng bởi tình trạng bong thanh dịch và xuất huyết dưới biểu mô sắc tố, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực.
Dữ liệu dịch tễ và chẩn đoán
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỉ lệ PCV ở người Châu Á | 23% đến 55% trong số bệnh nhân thoái hóa điểm vàng thể ướt |
| Tỉ lệ PCV ở người da trắng | 8% đến 13% trong số bệnh nhân thoái hóa điểm vàng thể ướt |
| Độ đặc hiệu của 04 tiêu chí chẩn đoán (nghiên cứu Chí Mongoi) | 67% (nếu có 01 tiêu chí), >95% (nếu có từ 02 tiêu chí trở lên) |
| Độ đặc hiệu của tổn thương hình nhẫn dưới biểu mô sắc tố | 87% |
| Độ đặc hiệu của phức hợp nhô biểu mô sắc tố trên en face OCT | 84% |
| Độ đặc hiệu của bong biểu mô sắc tố đỉnh nhọn | 79% |
| Độ đặc hiệu của nốt vàng cam | 84% |
Bình luận: Tài liệu là bản ghi chép từ hội thảo trực tuyến, không phải bài báo khoa học gốc. Các con số về độ đặc hiệu được trích dẫn từ các nghiên cứu được báo cáo viên nhắc đến. Cần lưu ý rằng việc chẩn đoán PCV không có chụp mạch huỳnh quang indocyanine xanh (ICGA) là một thách thức lớn trong thực hành lâm sàng tại Việt Nam, do đó việc áp dụng các tiêu chí dựa trên OCT và chụp ảnh màu đáy mắt là giải pháp thay thế khả thi.
Thực hành lâm sàng
- Ưu tiên sử dụng thuốc kháng VEGF (Vascular Endothelial Growth Factor) làm liệu pháp đầu tay cho PCV.
- Áp dụng phác đồ điều trị cá thể hóa (treat-and-extend) để tối ưu hóa số lần tiêm và duy trì thị lực.
- Cần tư vấn kỹ cho bệnh nhân về tính chất mãn tính của bệnh và tầm quan trọng của việc tuân thủ điều trị lâu dài.
- Trong trường hợp bệnh nhân không đáp ứng với đơn trị liệu, cần cân nhắc chụp ICGA để đánh giá lại và phối hợp với liệu pháp quang động (PDT) nếu cần thiết.
- Theo dõi sát dịch dưới võng mạc; lượng dịch tồn dư <200 micron có thể chấp nhận được nếu thị lực ổn định và không có dấu hiệu hoạt tính khác.
Tài liệu tham khảo:
Phan Đỗ Trọng, 2025, Chiến lược trong quản lý bệnh Polyp mạch hắc mạc, Tuệ Anh Eye Care, Video ID: wU8ShL-uVck.