Trong bối cảnh các dịch vụ chăm sóc mắt ban đầu tại nhiều khu vực vẫn còn phân tán và thiếu tính kết nối, việc tiếp cận các nhóm dân cư yếu thế trở thành một thách thức lớn đối với hệ thống y tế công cộng. Dự án Roshni, dưới sự dẫn dắt của Dr. Praveen Vashist, ra đời với mục tiêu lấp đầy khoảng trống này bằng cách thiết lập một mạng lưới chăm sóc mắt toàn diện, tích hợp từ khâu tầm soát, điều trị đến phục hồi chức năng ngay tại cộng đồng. Sự thiếu hụt các cơ sở chuyên sâu về thị lực thấp (low vision) và sự đứt gãy trong quản lý dữ liệu bệnh nhân là những rào cản chính mà dự án này đã nỗ lực giải quyết thông qua mô hình hợp tác công - tư bền vững.
Bản chất của mô hình chăm sóc mắt tích hợp
Bản chất cốt lõi của dự án Roshni là tạo ra một vòng lặp hoàn chỉnh bao gồm: quảng bá, phòng ngừa, điều trị và phục hồi chức năng. Thay vì chỉ tập trung vào phẫu thuật tại các bệnh viện tuyến cuối, dự án chú trọng vào việc thiết lập các trung tâm thị lực (vision centers) tại địa phương. Cơ chế này không chỉ giúp phát hiện sớm các bệnh lý như đục thủy tinh thể hay bệnh võng mạc đái tháo đường, mà còn cung cấp các dịch vụ phục hồi chức năng cho người khiếm thị, vốn thường bị bỏ quên trong các chương trình chăm sóc mắt truyền thống. Việc tích hợp công nghệ số vào quản lý dữ liệu giúp chuẩn hóa quy trình, đảm bảo mỗi bệnh nhân đều được theo dõi sát sao từ lúc tầm soát đến khi nhận được can thiệp phù hợp.
Dữ liệu và hiệu quả triển khai thực tế
Dự án đã thiết lập 11 trung tâm thị lực chiến lược, kết nối với 70 đối tác NGO và các trường học dành cho người khiếm thị. Việc ứng dụng nền tảng ODK (Open Data Kit) cho phép thu thập dữ liệu thời gian thực, giúp các nhà quản lý giám sát hoạt động của từng trung tâm một cách minh bạch và hiệu quả.
| Chỉ số hoạt động | Kết quả đạt được |
|---|---|
| Số lượng trung tâm thị lực | 11 trung tâm |
| Số bệnh nhân được thăm khám (năm gần nhất) | 125.000 bệnh nhân |
| Dịch vụ khúc xạ/thị lực thấp | 32.000 ca khúc xạ / 7.190 ca thị lực thấp |
| Hỗ trợ thiết bị hỗ trợ | 1.749 trẻ em được hỗ trợ, 1.000 kính thông minh |
Phân tích chuyên sâu về quản lý và thách thức
Một trong những điểm sáng của dự án là khả năng tự động hóa phân tích dữ liệu, cho phép chia sẻ báo cáo hoạt động hàng ngày qua WhatsApp, tạo sự kết nối chặt chẽ giữa các đơn vị. Tuy nhiên, dự án cũng đối mặt với những thách thức thực tế về nguồn lực, đặc biệt là việc cung cấp kính miễn phí với độ chính xác cao cho bệnh nhân nghèo.
Việc quản lý dữ liệu không chỉ là con số, mà là chìa khóa để duy trì tính bền vững của dịch vụ. Khi dữ liệu được minh bạch hóa, chúng ta có thể tối ưu hóa nguồn lực và đảm bảo rằng sự hỗ trợ đến đúng người, đúng thời điểm.
Thông điệp mang về cho thực hành lâm sàng
- Tích hợp công nghệ số: Sử dụng các nền tảng như ODK để quản lý dữ liệu bệnh nhân giúp tăng cường hiệu quả giám sát và báo cáo, thay thế cho các phương pháp thủ công kém hiệu quả.
- Mô hình chăm sóc toàn diện: Không chỉ dừng lại ở phẫu thuật, cần chú trọng vào phục hồi chức năng và thị lực thấp để đảm bảo chất lượng cuộc sống toàn diện cho bệnh nhân.
- Hợp tác đa phương: Xây dựng mạng lưới đối tác với các NGO và chính quyền địa phương là yếu tố sống còn để mở rộng quy mô và duy trì nguồn lực cho các chương trình cộng đồng.
- Tối ưu hóa nguồn lực: Việc chuẩn hóa quy trình cung cấp kính và thiết bị hỗ trợ cần được tính toán kỹ lưỡng để đảm bảo tính khả thi về mặt tài chính và đáp ứng đúng nhu cầu thị lực của bệnh nhân.
Tài liệu tham khảo:
Praveen Vashist, 2026, Project Roshni: Comprehensive Inclusive Eye Care Services at the Community Level, AIOC2026 Editor Proceedings 3, GP140, https://www.youtube.com/watch?v=GHIHNL-HXQs