Kinh nghiệm lâm sàng về thay thế thủy tinh thể nhân tạo (IOL) qua 435 ca phẫu thuật

Bs Ngô Hữu Thế
25.10.26
Last Updated

Dựa trên kinh nghiệm thực hiện hơn 8.000 ca phẫu thuật đục thủy tinh thể và thay thế thủy tinh thể nhân tạo (intraocular lens - IOL) trong 5 năm qua, Shannon Wong, MD đã tổng kết 10 bài học quan trọng về các loại IOL hiện có trên thị trường Hoa Kỳ. Intraocular lens exchange là quy trình phẫu thuật loại bỏ IOL hiện tại và thay thế bằng một IOL khác do bệnh nhân không hài lòng với thị lực sau phẫu thuật ban đầu.

Lý do thực hiện thay thế IOL

Có hai lý do chính dẫn đến việc thực hiện thay thế IOL. Thứ nhất, bệnh nhân bị lệch tiêu điểm (out of focus), bác sĩ sẽ thay thế bằng IOL cùng thương hiệu và mẫu mã nhưng với công suất khúc xạ khác để cải thiện độ sắc nét. Thứ hai, bệnh nhân không hài lòng với phạm vi hoặc chất lượng thị lực, hoặc gặp các tác dụng phụ về thị giác (visual side effects) từ IOL ban đầu. Trong 435 ca phẫu thuật thay thế IOL, khoảng 2/3 số ca do chính tác giả thực hiện phẫu thuật ban đầu, và 1/3 số ca là bệnh nhân từ nơi khác đến do không hài lòng với kết quả từ phẫu thuật viên trước đó.

Phân tích các loại IOL và tỷ lệ thay thế

Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lắng nghe bệnh nhân để nhận diện các mẫu hình về mức độ hài lòng và tác dụng phụ của từng loại IOL. Dưới đây là bảng tổng hợp các thông số chính được báo cáo:

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tổng số ca thay thế IOL435 ca, theo dõi trong 5 năm
Thay thế cùng loại IOL (cùng thương hiệu/mẫu)32% trong 435 ca
Thay thế khác loại IOL68% trong 435 ca
Tỷ lệ thay thế Envy multifocal0,37% (3 ca trên 815 IOL đã đặt trong 14 tháng)
Tỷ lệ không dung nạp Synergy30%
Tỷ lệ không dung nạp IC-830%
Tỷ lệ không dung nạp Odyssey3-4%

Đánh giá các dòng IOL cụ thể

Envy multifocal được đánh giá là IOL đa tiêu cự tốt nhất với tỷ lệ tác dụng phụ và tỷ lệ thay thế thấp nhất. Đối với IOL đơn tiêu cự, Bausch & Lomb LI61AO được coi là lựa chọn tốt nhất cho bệnh nhân muốn tránh mọi tác dụng phụ và sẵn sàng đeo kính toàn thời gian. EnVista Aspire toric là lựa chọn cho bệnh nhân có loạn thị muốn thị lực xa tốt. Đối với PanOptix và PanOptix Pro, tác giả ghi nhận tỷ lệ hài lòng rất cao, tuy nhiên khoảng 3-4% bệnh nhân có thể gặp tác dụng phụ như quầng sáng (halos) hoặc chất lượng thị lực xa không như mong đợi. Các dòng Synergy, IC-8 và ClearView 3 không còn được tác giả ưu tiên sử dụng do tỷ lệ không dung nạp cao (lên đến 30% đối với Synergy và IC-8) hoặc các vấn đề về artifact và bóng mờ (shadowing).

Kỹ thuật tinh chỉnh thị lực

Đối với bệnh nhân bị cận thị, viễn thị hoặc loạn thị nhẹ sau phẫu thuật, tác giả hiện ưu tiên thực hiện thay thế IOL (intraocular lens exchange) bằng IOL cùng thương hiệu với công suất khác thay vì phẫu thuật LASIK như trước đây. Phương pháp này được đánh giá là hiệu quả và dễ dự đoán hơn trong thực hành lâm sàng hiện tại của tác giả.

Bình luận: Thông tin theo Shannon Wong, MD (2026); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh kinh nghiệm cá nhân trong việc lựa chọn IOL và xử lý biến chứng. Cần lưu ý rằng tỷ lệ thay thế IOL phụ thuộc nhiều vào kỹ năng phẫu thuật, lựa chọn bệnh nhân và kỳ vọng của bệnh nhân. Các số liệu về tỷ lệ không dung nạp (30%) đối với một số dòng IOL là quan sát đơn trung tâm, cần đối chiếu với các nghiên cứu đa trung tâm lớn hơn để có cái nhìn tổng quát.
  • Lắng nghe bệnh nhân là chìa khóa để xác định IOL phù hợp nhất.
  • Cân nhắc thay thế IOL thay vì LASIK để tinh chỉnh khúc xạ sau phẫu thuật đục thủy tinh thể.
  • Theo dõi sát tỷ lệ không dung nạp của bệnh nhân đối với các dòng IOL đa tiêu cự mới.
  • Ưu tiên các dòng IOL đã được kiểm chứng qua thời gian về độ ổn định và mức độ hài lòng của bệnh nhân.

Tài liệu tham khảo:

Shannon Wong, MD, 2026, Best lens implants 2026. Top 10 lessons learned after 435 IOL exchanges over 5 y, YouTube, Video ID: 3lwJUYCtoew.

Xem thêm