Kỹ năng khám bề mặt nhãn cầu bằng thuốc nhuộm và đánh giá phim nước mắt

Bs Ngô Hữu Thế
7.10.26
Last Updated

Bài giảng của TS. BS. Dương Nguyễn Việt Hương (2025) hướng dẫn kỹ năng khám bề mặt nhãn cầu cho 43 học viên, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sử dụng thuốc nhuộm trong đánh giá kết mạc, giác mạc và phim nước mắt. Việc nắm vững kỹ thuật này giúp chẩn đoán chính xác các bệnh lý bề mặt nhãn cầu, vốn là lỗ hổng thường gặp trong thực hành lâm sàng.

Cơ chế nhuộm bề mặt nhãn cầu

Thuốc nhuộm bề mặt nhãn cầu hoạt động dựa trên cơ chế đánh giá tính toàn vẹn của biểu mô và sự hiện diện của các cấu trúc bất thường. Fluorescein bắt màu khi có sự tổn thương các cầu nối gian bào (intercellular junctions), tạo ra hiện tượng positive staining tại các vùng khuyết biểu mô hoặc khi kết mạc bò lên giác mạc. Ngược lại, negative staining xảy ra tại các vùng gồ ghề trên bề mặt nhãn cầu, nơi thuốc nhuộm không thể tiếp cận.

Dữ liệu lâm sàng

Chỉ số/Kết cụcKết quảGhi chú
Số lượng học viên43tài liệu không nêu
Thời lượng video01:23:24tài liệu không nêu
Loại thuốc nhuộm chínhFluoresceinSử dụng nhiều nhất
Các loại thuốc nhuộm khácLamin green, Rose benganÍt sử dụng
Bình luận: Đây là tài liệu dạng bài giảng trực tuyến, không phải nghiên cứu khoa học (RCT/quan sát). Các khuyến cáo về việc ưu tiên sử dụng Fluorescein thay vì Rose bengan hay Lamin green dựa trên kinh nghiệm lâm sàng của giảng viên và tính sẵn có của thuốc tại Việt Nam. Cần lưu ý Rose bengan có thể gây độc tế bào và khó chịu cho bệnh nhân, do đó việc thay thế bằng Fluorescein là hợp lý trong thực hành thông thường.

Thay đổi thực hành lâm sàng

  • Ưu tiên sử dụng Fluorescein để đánh giá kết mạc và giác mạc trong điều kiện thực tế.
  • Không cần sử dụng thuốc tê khi đánh giá khô mắt để tránh làm sai lệch kết quả; chỉ dùng khi bệnh nhân quá khó chịu.
  • Sử dụng kính lọc vàng (yellow filter) khi quan sát dưới sinh hiển vi để tăng độ rõ nét của hình ảnh bắt màu.
  • Khi đánh giá khô mắt, chỉ cần chấm nhẹ que nhuộm đã làm ướt vào mặt trong mi dưới, tránh quẹt mạnh gây kích thích tiết nước mắt.
  • Cần chờ đợi một khoảng thời gian (test bắt màu muộn) khi đánh giá các trường hợp kết mạc bò lên giác mạc bằng Fluorescein.

Tài liệu tham khảo:

TS. BS. Dương Nguyễn Việt Hương, 2025, KĨ NĂNG KHÁM BẰNG THUỐC NHUỘM VÀ KHÁM PHIM NƯỚC MẮT, Channel: Phan Đỗ Trọng (Bác sĩ Mắt), Video ID: 67ZQWFguS60.

Xem thêm