Kỹ thuật IOL Scaffold trong phẫu thuật đục thủy tinh thể phức tạp

Bs Ngô Hữu Thế
23.10.26
Last Updated

Tại hội nghị AIOC 2026, Dr. Mohan Rajan đã trình bày bài giảng về kỹ thuật IOL scaffold (giàn giáo thủy tinh thể nhân tạo) như một giải pháp cứu cánh trong các trường hợp phẫu thuật đục thủy tinh thể phức tạp, bao gồm đục thủy tinh thể Morgagnian và các trường hợp có rách bao sau (Posterior Capsular Rent - PCR). Kỹ thuật này giúp duy trì sự ổn định của túi bao và ngăn chặn sự di lệch của nhân thủy tinh thể vào khoang dịch kính khi thiếu sự hỗ trợ của bao sau.

Quản lý đục thủy tinh thể Morgagnian

Đục thủy tinh thể Morgagnian là một thách thức lớn do tình trạng zonulopathy (bệnh lý dây chằng treo) toàn bộ 360 độ và thiếu sự hỗ trợ từ nhân. Tác giả khuyến cáo sử dụng móc mống mắt (iris hooks) để cố định và bộc lộ rõ bao thủy tinh thể. Việc nhuộm bao bằng trypan blue dưới lớp viscoat là cần thiết để thực hiện xé bao (capsulorhexis). Tác giả nhấn mạnh việc sử dụng kẹp Uttrata thay vì kim để kiểm soát tốt hơn trong quá trình xé bao. Khi túi bao lỏng lẻo, việc đặt IOL vào túi bao sớm đóng vai trò như một giàn giáo để ổn định túi bao, đẩy xích đạo về phía sau và tạo điều kiện cho quá trình phacoemulsification (phaco) an toàn hơn.

Kỹ thuật IOL Scaffold trong rách bao sau

Khi xảy ra PCR, mục tiêu hàng đầu là ngăn chặn nhân rơi vào khoang dịch kính. Tác giả sử dụng IOL như một giàn giáo để ngăn cách nhân với khoang dịch kính. Việc sử dụng chất nhầy (viscoelastic) được coi là yếu tố thay đổi cuộc chơi (game changer) trong quy trình này. Sau khi loại bỏ nhân, việc sử dụng tricort (pha loãng 1:2:3) là bắt buộc để phát hiện dịch kính trong tiền phòng. Nếu PCR lớn, tác giả khuyến cáo đặt IOL nhiều mảnh (multi-piece lens) vào rãnh (sulcus) và khóa haptic vào mép bao. Đối với các trường hợp có dị vật nội nhãn, kỹ thuật này cũng giúp ngăn chặn dị vật rơi vào khoang dịch kính trong quá trình lấy bỏ.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ zonulopathy trong ca Morgagnian360 độ
Tỷ lệ pha loãng tricort1:2:3
Vị trí đặt IOL khi PCR lớnRãnh (sulcus)
Thị lực sau phẫu thuật (ca điển hình)6/9 hoặc 6/6
Bình luận: Kỹ thuật IOL scaffold là một chiến lược xử trí biến chứng rách bao sau hiệu quả, tận dụng chính IOL để tạo rào cản cơ học. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc đặt IOL vào túi bao khi có zonulopathy nặng đòi hỏi kỹ năng phẫu thuật cao để tránh làm trầm trọng thêm tình trạng tổn thương dây chằng. Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng.
  • Luôn sử dụng kẹp Uttrata để kiểm soát xé bao trong các trường hợp đục thủy tinh thể phức tạp.
  • Sử dụng tricort để nhuộm và phát hiện dịch kính trong tiền phòng là bước bắt buộc khi có rách bao sau.
  • Ưu tiên đặt IOL nhiều mảnh vào rãnh (sulcus) khi có rách bao sau lớn để đảm bảo sự ổn định.
  • Không cố gắng lấy nhân khi chưa kiểm soát được dịch kính; hãy ưu tiên vitrectomy trước.
  • Luôn trung thực với bệnh nhân về tiên lượng thị lực và khả năng cần can thiệp bổ sung trong tương lai.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Mohan Rajan, 2026, IOL Scaffold, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: i-JXtgpuF9E.

Xem thêm