Hội nghị AIOC 2026, phiên IC54 về các phương pháp mới để treo và ổn định thủy tinh thể nhân tạo (Intraocular Implants - IOL) bị lệch, đã trình bày các kỹ thuật phẫu thuật tiên tiến nhằm tối ưu hóa kết quả lâm sàng. Các chuyên gia đã thảo luận về việc sử dụng phẫu thuật laser femtosecond (Femtosecond laser-assisted cataract surgery - FLACS) và các kỹ thuật cố định củng mạc (scleral fixation) để quản lý các trường hợp phức tạp như lệch túi bao hoặc lệch IOL, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo tồn túi bao và giảm thiểu biến chứng như mất dịch kính (vitreous loss).
Kỹ thuật cố định củng mạc và ổn định IOL
Các kỹ thuật được giới thiệu tập trung vào việc giảm thiểu thao tác xâm lấn và tối ưu hóa vị trí IOL. Phương pháp "transial suturing" được mô tả là một cách tiếp cận khác biệt, trong đó bác sĩ thực hiện đường rạch củng mạc-giác mạc (scleral-corneal suture) trực tiếp để cố định IOL. Việc tạo rãnh (groove) nhỏ giúp chôn vùi nút chỉ, đảm bảo tính thẩm mỹ và hiệu quả. Đối với các trường hợp túi bao bị lệch, việc sử dụng vòng căng bao (Capsular Tension Ring - CTR) kết hợp với kỹ thuật cố định proline giúp ổn định phức hợp túi bao-IOL. Các tác giả nhấn mạnh việc sử dụng các thiết bị hỗ trợ như AC maintainer để duy trì áp lực tiền phòng và giảm thiểu biến chứng trong quá trình phẫu thuật.
Vai trò của laser femtosecond trong phẫu thuật phức tạp
Việc ứng dụng laser femtosecond trong các trường hợp lệch thủy tinh thể giúp thực hiện bao trước (capsulotomy) một cách chính xác ngay cả khi có sự hiện diện của các dải dịch kính trong tiền phòng. Kỹ thuật này cho phép làm việc trong một hệ thống kín, giảm thiểu lực kéo lên các dây chằng Zinn (zonules) vốn đã bị tổn thương. Việc cắt nhân (pre-chopped nucleus) bằng laser giúp giảm thiểu sang chấn cho mắt, đặc biệt trong các trường hợp chấn thương gây lệch thủy tinh thể. Các chuyên gia cũng thảo luận về kỹ thuật "vitreous decompression" (giải áp dịch kính) như một "bàn tay thứ hai" giúp tạo không gian làm việc an toàn và giảm áp lực dịch kính, từ đó giảm nguy cơ phù hoàng điểm dạng nang (Cystoid Macular Edema - CME) và bong võng mạc.
Quản lý các trường hợp lâm sàng đặc biệt
Các báo cáo ca lâm sàng bao gồm việc xử lý IOL bị lệch ở bệnh nhân có đồng tử không giãn, bệnh nhân cần đa tiêu cự (multifocality), và các trường hợp chấn thương phức tạp. Kỹ thuật "optic capture" (kẹp quang học) vào lỗ mở bao sau (YAG opening) được đề xuất như một phương pháp hiệu quả để ngăn ngừa sự lệch tâm hoặc trật IOL tái phát. Đối với các IOL không thể gập (non-foldable) với haptic cứng, việc externalize (đưa haptic ra ngoài) qua các đường rạch củng mạc và cố định bằng keo hoặc khâu được thực hiện cẩn thận để tránh gãy haptic. Các tác giả cũng lưu ý về việc sử dụng các loại chỉ như Gortex trong các trường hợp viêm màng bồ đào (uveitis) mãn tính để tránh sự thoái hóa chỉ theo thời gian.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu | Tài liệu không nêu |
| Thiết kế nghiên cứu | Báo cáo kỹ thuật và ca lâm sàng |
| Kỹ thuật chính | Cố định củng mạc, FLACS, giải áp dịch kính |
| Vật liệu chỉ | Proline, Gortex |
| Biến chứng chính | Lệch IOL, mất dịch kính, phù hoàng điểm |
Bình luận: Các kỹ thuật được trình bày tại AIOC 2026 cho thấy xu hướng chuyển dịch sang các phương pháp cố định IOL không khâu hoặc khâu chôn vùi để giảm thiểu phản ứng viêm và xói mòn chỉ. Việc sử dụng laser femtosecond trong các trường hợp lệch thủy tinh thể là một bước tiến lớn, tuy nhiên đòi hỏi sự thành thạo cao và thiết bị chuyên dụng. Thông tin theo [AIOC 2026, 2026]; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng.
- Luôn kiểm tra kỹ tình trạng dây chằng Zinn trước khi quyết định bảo tồn túi bao.
- Sử dụng giải áp dịch kính (vitreous decompression) để tạo không gian an toàn trong các ca phẫu thuật phức tạp.
- Ưu tiên kỹ thuật "optic capture" để đảm bảo sự ổn định lâu dài của IOL trong các trường hợp lệch.
- Cân nhắc sử dụng chỉ Gortex cho các bệnh nhân có tiền sử viêm màng bồ đào để tránh thoái hóa chỉ.
- Luôn đánh giá kỹ tiền sử chấn thương và thói quen dụi mắt của bệnh nhân để dự phòng lệch IOL tái phát.
Tài liệu tham khảo:
AIOC 2026, 2026, IC54 Novel Methods for Suspending and Stabilizing Dislocated Intraocular Implants, aioseditorproceedings, Video ID: IbYEvwUPanU.