Trong phẫu thuật Phacoemulsification, đồng tử nhỏ không giãn là một trong những thách thức lâm sàng lớn nhất, thường đòi hỏi sự hỗ trợ của các thiết bị cơ học như vòng giãn đồng tử (Malyugin, Beehler, hoặc Gupta ring) để đảm bảo an toàn cho mống mắt và bao trước. Tuy nhiên, việc sử dụng các thiết bị này không chỉ làm tăng chi phí mà còn có thể gây ra những sang chấn không đáng có cho mô mống mắt. Bài báo cáo này giới thiệu một cách tiếp cận sáng tạo: Kỹ thuật Phaco đường hầm kép (Double Tunnel Technique) kết hợp với dụng cụ DRG Chopper Shield, cho phép phẫu thuật viên kiểm soát nhân thủy tinh thể một cách an toàn mà không cần phụ thuộc vào các vòng giãn đồng tử truyền thống.
Bản chất của kỹ thuật đường hầm kép và cơ chế bảo vệ
Nguyên lý cốt lõi của kỹ thuật này dựa trên việc tạo ra hai đường hầm đối diện nhau trên giác mạc. Việc tiếp cận nhân thủy tinh thể từ hai phía đối diện giúp phẫu thuật viên có thể thực hiện các thao tác cắt nhân (chopping) hoặc nhũ tương hóa từ các góc độ thuận lợi nhất mà không cần phải xoay nhân quá mức trong một không gian hẹp. Điều này đặc biệt quan trọng trong các trường hợp đồng tử co nhỏ, nơi mà việc xoay nhân có thể gây tổn thương mống mắt hoặc làm rách bao trước.
Điểm nhấn công nghệ nằm ở DRG Chopper Shield – một dụng cụ được thiết kế với đầu hình củ (bulb-shaped) có góc 110 độ. Thiết kế này đóng vai trò như một tấm chắn bảo vệ mống mắt và mép bao trước, đồng thời hỗ trợ thao tác đẩy nhân về phía đầu phaco. Khi dụng cụ được đưa vào dưới mống mắt, nó tạo ra một đường dốc (ramp) giúp mống mắt và bao trước trượt nhẹ nhàng qua, ngăn chặn hiện tượng mống mắt bị hút vào đầu phaco (iris shaving) và bảo vệ cấu trúc bao thủy tinh thể.
Dữ liệu và quy trình thực hiện
Kỹ thuật này được áp dụng thành công trên các ca bệnh phức tạp, bao gồm cả những trường hợp có dính mống mắt (posterior synechiae) và đục nhân độ 2-3. Dưới đây là bảng tóm tắt các đặc điểm kỹ thuật chính:
| Đặc điểm | Mô tả kỹ thuật |
|---|---|
| Đường vào | Hai đường hầm đối diện nhau trên giác mạc |
| Dụng cụ hỗ trợ | DRG Chopper Shield (đầu hình củ, góc 110°) |
| Ưu điểm chính | Không cần vòng giãn đồng tử, giảm sang chấn |
| Kỹ năng yêu cầu | Sự linh hoạt của cả hai tay (Ambidexterity) |
Bình luận chuyên sâu về tính ứng dụng
Sự thành công của kỹ thuật này không chỉ nằm ở dụng cụ mà còn ở tư duy ambidexterity (sử dụng linh hoạt cả hai tay) của phẫu thuật viên. Việc chuyển đổi tay luân phiên cho phép phẫu thuật viên làm việc trong toàn bộ trường 360 độ của túi bao, một lợi thế cực lớn khi đối mặt với các ca bệnh khó.
Việc rèn luyện kỹ năng sử dụng tay không thuận không phải là bất khả thi. Ngay cả ở độ tuổi 45, phẫu thuật viên vẫn có thể huấn luyện tay trái để thực hiện các thao tác cắt nhân tinh vi, từ đó mở ra khả năng kiểm soát phẫu thuật vượt trội mà không cần đến các thiết bị hỗ trợ đắt tiền.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng kỹ thuật này đòi hỏi một quá trình học tập (learning curve) nhất định. Đối với những phẫu thuật viên chưa quen với việc sử dụng hai tay, việc bắt đầu với các ca bệnh đơn giản hơn là cần thiết trước khi áp dụng vào các ca đồng tử nhỏ phức tạp.
Thông điệp mang về cho thực hành lâm sàng
- Tối ưu hóa dụng cụ: DRG Chopper Shield là một công cụ đa năng, vừa đóng vai trò là dụng cụ cắt nhân, vừa là tấm chắn bảo vệ mống mắt hiệu quả.
- Tư duy linh hoạt: Việc rèn luyện kỹ năng sử dụng cả hai tay (ambidexterity) giúp phẫu thuật viên làm chủ không gian 360 độ, giảm thiểu sự phụ thuộc vào các thiết bị giãn đồng tử trong hơn 70% các ca đồng tử nhỏ.
- An toàn là ưu tiên: Kỹ thuật đường hầm kép giúp giảm thiểu sang chấn mống mắt và nguy cơ rách bao, mang lại kết quả hậu phẫu ổn định với mắt êm và IOL đặt đúng tâm.
- Cá nhân hóa chỉ định: Mặc dù kỹ thuật này rất hiệu quả, phẫu thuật viên cần đánh giá độ cứng của nhân để lựa chọn giữa kỹ thuật cắt nhân ngang (horizontal) hoặc dọc (vertical) cho phù hợp nhất.
Tài liệu tham khảo:
Gupta, R. (2026). AIOC2026 VT414: T Dr Rakesh Gupta Mini Well Phaco - A Novel Double Tunnel technique for Small pupil. AIOS Editor Proceedings 2. Video ID: 4KmnVcC80ws.