Lâm sàng lác đồng hành cấp tính (Acute comitant strabismus) ở bệnh nhân

Bs Ngô Hữu Thế
19.10.26
Last Updated

Bài giảng từ Arab Eye Academy (2026) về chủ đề lác đồng hành cấp tính (acute comitant strabismus) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chẩn đoán phân biệt và đánh giá toàn diện. Đây là một tình trạng lâm sàng đòi hỏi sự thận trọng, đặc biệt khi các triệu chứng khởi phát đột ngột, vì một số trường hợp có thể đi kèm với các bệnh lý nội sọ đe dọa tính mạng (life-threatening intracranial diseases) cần được chỉ định chẩn đoán hình ảnh (imaging) kịp thời.

Đặc điểm lâm sàng và chẩn đoán

Lác đồng hành cấp tính là một thực thể hiếm gặp nhưng có ý nghĩa lâm sàng quan trọng. Tác giả lưu ý rằng trong thực hành, việc phân biệt giữa lác đồng hành và lác liệt (incomitant strabismus) là bước then chốt. Các trường hợp lác cấp tính cần được theo dõi sát sao để loại trừ các nguyên nhân thần kinh tiềm ẩn. Việc đánh giá độ lác (strabismus angle) cần được thực hiện chính xác tại các thời điểm khác nhau để xác định tính chất đồng hành hay không đồng hành của bệnh. Tác giả nhấn mạnh rằng không nên chủ quan với các trường hợp lác khởi phát đột ngột ở cả trẻ em và người lớn, vì đây có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của các bệnh lý thần kinh trung ương.

Quản lý và theo dõi

Trong quản lý lác đồng hành cấp tính, việc xác định nguyên nhân là ưu tiên hàng đầu. Tác giả khuyến cáo cần thực hiện thăm khám thần kinh đầy đủ nếu có nghi ngờ. Đối với các trường hợp không tìm thấy nguyên nhân thần kinh, việc theo dõi định kỳ là cần thiết để đánh giá sự tiến triển của độ lác. Các thông số lâm sàng cần được ghi chép chi tiết để so sánh giữa các lần khám. Nếu độ lác thay đổi hoặc có các triệu chứng thần kinh mới xuất hiện, cần chỉ định chẩn đoán hình ảnh ngay lập tức để loại trừ các tổn thương nội sọ.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tần suất gặpHiếm gặp
Nguy cơ đi kèmBệnh lý nội sọ đe dọa tính mạng
Chỉ định hình ảnhCần thiết khi có nghi ngờ bệnh lý nội sọ
Tính chất lácĐồng hành (comitant)
Bình luận: Thông tin theo Dr. Dina Hossam (2026); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc không được bỏ sót các bệnh lý nội sọ. Hạn chế của tài liệu là thiếu các số liệu cụ thể về cỡ mẫu hoặc tỷ lệ mắc bệnh trong quần thể nghiên cứu, do đó cần thận trọng khi áp dụng vào thực hành lâm sàng đại trà.
  • Luôn kiểm tra kỹ các dấu hiệu thần kinh khu trú ở bệnh nhân lác cấp tính.
  • Không trì hoãn chỉ định chẩn đoán hình ảnh nếu nghi ngờ bệnh lý nội sọ.
  • Ghi chép độ lác chi tiết tại mỗi lần khám để theo dõi sự tiến triển.
  • Phân biệt rõ lác đồng hành và lác liệt ngay từ lần khám đầu tiên.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Dina Hossam, 2026, Acute comitant strabismus, Arab Eye Academy, Video ID: knG2bnA9bNM.

Xem thêm