Tại hội thảo AIOC2026 IC80, các chuyên gia nhãn khoa đã thảo luận về các lựa chọn phẫu thuật cho các tình trạng lác phức tạp, nhấn mạnh vào việc cá thể hóa điều trị dựa trên đặc điểm lâm sàng của bệnh nhân. Các báo cáo tập trung vào việc so sánh hiệu quả và độ an toàn giữa các kỹ thuật làm ngắn cơ (strengthening procedure) và các phương pháp điều trị lác cấp tính.
So sánh Resection và Plication
Trong phẫu thuật lác, 80-85% các ca được thực hiện bằng kỹ thuật lùi cơ (recession) và cắt ngắn cơ (resection). Resection bao gồm việc tháo rời, cắt ngắn và khâu lại cơ, trong khi plication là kỹ thuật gấp cơ. Resection thường được thực hiện bằng cách kẹp, nghiền và cắt cơ. Plication được xem là một lựa chọn thay thế, đặc biệt hữu ích khi cần tránh nguy cơ thiếu máu đoạn trước (anterior segment ischemia - ASI) do không cần tháo rời cơ. Tuy nhiên, resection có bề dày lịch sử hơn 100 năm và được coi là phương pháp đã được kiểm chứng lâm sàng. Các phẫu thuật viên lưu ý rằng plication có thể không hoàn toàn an toàn cho mạch máu và hiệu quả làm ngắn cơ có thể thấp hơn so với resection trong các trường hợp độ lác lớn.
Quản lý lác cấp tính (Acute Concomitant Esotropia)
Lác trong cấp tính (acute acquired concomitant esotropia - AANEET) thường liên quan đến việc sử dụng thiết bị điện tử quá mức. Các lựa chọn điều trị bao gồm chỉnh kính, lăng kính (prism), tiêm độc tố botulinum (botulinum toxin) hoặc phẫu thuật. Một nghiên cứu hồi cứu so sánh 38 bệnh nhân AANEET và 33 bệnh nhân lác trong một phần điều tiết (partially accommodative esotropia - PAET) cho thấy thị giác hai mắt (binocular single vision - BSV) tốt hơn ở nhóm AANEET (81.2% so với 66.6%). Phẫu thuật vẫn là lựa chọn ưu tiên để đạt được kết quả ổn định, trong khi botulinum toxin có thể được cân nhắc như một giải pháp tạm thời để bảo tồn thị giác hai mắt ở những bệnh nhân chưa thể phẫu thuật ngay.
Kỹ thuật chuyển vị cơ trong liệt dây thần kinh số III
Đối với liệt dây thần kinh số III, các kỹ thuật chuyển vị cơ (muscle transposition) như Nishida's procedure hoặc NAPS (nasal transposition of the split lateral rectus) được sử dụng để giải quyết tình trạng lác độ lớn. Nishida's procedure giúp tránh ASI bằng cách không tháo rời cơ, cho phép thực hiện trên nhiều cơ cùng lúc. NAPS được chỉ định khi chức năng cơ trực trong rất yếu hoặc không còn. Các phẫu thuật viên nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh giá chức năng cơ và độ lác trước phẫu thuật để lựa chọn kỹ thuật phù hợp, bao gồm cả việc cân nhắc phẫu thuật trên cơ đối bên hoặc sử dụng neo cơ vào màng xương (periosteal anchor) trong các trường hợp phức tạp.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỷ lệ phẫu thuật lác (recession/resection) | 80-85% |
| BSV nhóm AANEET | 81.2% |
| BSV nhóm PAET | 66.6% |
| Thời gian theo dõi trung bình AANEET | 38.51 tuần |
| Thời gian theo dõi trung bình PAET | 48.6 tuần |
| Độ lác trong nghiên cứu AANEET/PAET | tài liệu không nêu |
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật như Nishida's hay NAPS đòi hỏi kỹ năng phẫu thuật cao và sự hiểu biết sâu sắc về giải phẫu cơ vận nhãn. Việc lựa chọn giữa resection và plication phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm cá nhân của phẫu thuật viên và đặc điểm giải phẫu của bệnh nhân. Hạn chế của các nghiên cứu hồi cứu được trình bày là cỡ mẫu nhỏ và thiếu sự ngẫu nhiên hóa, do đó cần thận trọng khi ngoại suy kết quả.
- Ưu tiên đánh giá kỹ lưỡng chức năng cơ vận nhãn trước khi quyết định kỹ thuật chuyển vị cơ.
- Cân nhắc sử dụng botulinum toxin như một biện pháp can thiệp sớm để bảo tồn thị giác hai mắt trong lác cấp tính.
- Sử dụng kỹ thuật plication hoặc các phương pháp bảo tồn mạch máu khi có nguy cơ cao về thiếu máu đoạn trước.
- Cá thể hóa phẫu thuật dựa trên độ lác, chức năng cơ còn lại và sự ưu tiên của bệnh nhân.
Tài liệu tham khảo:
AIOC2026, 2026, IC80 - One Case, Two Solutions- Solving Quadratic Equation in Strabismus, aioseditorproceedings, Video ID: d-wv5kohsj8.