Lựa chọn phẫu thuật và tiến bộ trong điều trị Glaucoma bẩm sinh ở trẻ em

Bs Ngô Hữu Thế
22.10.26
Last Updated

Bài giảng tại AIOC 2026 về các lựa chọn phẫu thuật và tiến bộ trong quản lý congenital glaucoma (glaucoma bẩm sinh) đã tổng kết kinh nghiệm lâm sàng hơn 42 năm của tác giả. Glaucoma bẩm sinh nguyên phát được xác định là một bệnh lý chủ yếu cần can thiệp phẫu thuật, trong đó điều trị nội khoa chỉ đóng vai trò hỗ trợ nhằm giảm nhãn áp và làm trong giác mạc trước khi thực hiện phẫu thuật.

Lịch sử và các kỹ thuật phẫu thuật

Trước năm 1938, không có phương pháp điều trị phẫu thuật hiệu quả cho glaucoma bẩm sinh, dẫn đến kết cục mù lòa không thể tránh khỏi. Otto Barkan đã mô tả kỹ thuật goniotomy lần đầu tiên vào năm 1938 trên bệnh nhân glaucoma góc mở nguyên phát. Sau đó, các kỹ thuật thay thế đã ra đời bao gồm trabeculotomy ab externo (năm 1960) và trabeculectomy (năm 1968). Các tiến bộ kỹ thuật tiếp tục phát triển với sự ra đời của fiberoptic microcatheter trabeculotomy (năm 2010) và gonioscopy-assisted transluminal trabeculotomy (năm 2014). Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết hợp các kỹ thuật như trabeculotomy và trabeculectomy để đạt hiệu quả tối ưu trong quần thể bệnh nhân Ấn Độ.

Kết quả lâm sàng và theo dõi dài hạn

Dữ liệu từ các chuỗi ca bệnh của tác giả cho thấy hiệu quả phẫu thuật đáng kể. Trong giai đoạn 1990-2010, tác giả đã thực hiện phẫu thuật trên 1128 mắt của 653 trẻ em. Tỷ lệ thành công sau 5 năm đạt 75%, và sau 10 năm đạt khoảng 55-56%. Trong giai đoạn 2011-2023, tác giả tiếp tục thực hiện phẫu thuật trên 1150 mắt của 704 trẻ em. Đối với các trường hợp glaucoma kháng trị, việc sử dụng phẫu thuật lọc có tăng cường chất chống chuyển hóa (antimetabolite) hoặc đặt ống dẫn lưu glaucoma (glaucoma drainage implant) được coi là lựa chọn ưu tiên.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu (1990-2010)1128 mắt, 653 trẻ em
Tỷ lệ thành công 5 năm75%
Tỷ lệ thành công 10 năm55-56%
Cỡ mẫu (2011-2023)1150 mắt, 704 trẻ em
Kết cục thị lực tốt (20/40 hoặc hơn)33% bệnh nhân
Kết cục thị lực trung bình16% bệnh nhân
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cá thể hóa điều trị dựa trên mức độ nghiêm trọng của bệnh. Hạn chế của báo cáo này là dữ liệu hồi cứu từ một phẫu thuật viên đơn lẻ, cần thận trọng khi ngoại suy kết quả cho các cơ sở y tế khác.

Triết lý đào tạo và quản lý toàn diện

Quản lý glaucoma bẩm sinh đòi hỏi cách tiếp cận tích hợp bao gồm y khoa, phẫu thuật, di truyền và phục hồi chức năng thị giác. Tác giả nhấn mạnh triết lý đào tạo phẫu thuật viên thông qua mô hình "3H": Hands (bàn tay khéo léo), Head (phán đoán lâm sàng tốt) và Heart (tâm huyết với bệnh nhân). Việc chuyển giao kỹ năng cho thế hệ kế cận là yếu tố then chốt để đảm bảo chất lượng chăm sóc lâu dài cho trẻ em mắc bệnh.

  • Ưu tiên phẫu thuật sớm vì cơ hội đầu tiên là cơ hội tốt nhất để bảo tồn thị lực.
  • Sử dụng phẫu thuật lọc có tăng cường chất chống chuyển hóa cho các trường hợp glaucoma kháng trị.
  • Tích hợp phục hồi chức năng thị giác sớm cho trẻ có thị lực kém để cải thiện chất lượng cuộc sống.
  • Đào tạo phẫu thuật viên cần chú trọng cả kỹ năng kỹ thuật và thái độ nhân văn đối với bệnh nhân.
  • Theo dõi dài hạn là bắt buộc do đặc tính suy giảm hiệu quả theo thời gian của phẫu thuật glaucoma.

Tài liệu tham khảo:

T A K Mandal, 2026, Surgical options including recent advances, AIOS Editor Proceedings 3, Video ID: lTc3Uo14qVM.

Xem thêm