Lựa chọn thủy tinh thể nhân tạo EMV và Trifocal: Phân tích lâm sàng và cá thể hóa điều trị

Bs Ngô Hữu Thế
30.10.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC2026 (GP175), Dr. Anand Parthasarathy đã trình bày về việc tối ưu hóa kết quả thị giác thông qua lựa chọn thủy tinh thể nhân tạo (IOL) giữa dòng EMV và Trifocal dựa trên nhu cầu cá nhân hóa của bệnh nhân. Nghiên cứu quan sát của tác giả theo dõi trên nhóm bệnh nhân được cấy ghép IOL với thời gian theo dõi trung bình 12 tháng, đánh giá hiệu quả thị giác, mức độ hài lòng và các biến chứng quang học.

Đặc điểm kỹ thuật của IOL EMV và Trifocal

Thủy tinh thể EMV được thiết kế với cấu trúc phi nhiễu xạ (non-diffractive structure), tận dụng quang sai cầu dương (positive spherical aberration) để mở rộng vùng tiêu cự, giúp cải thiện thị lực trung gian. Ngược lại, IOL Trifocal sử dụng 16 bước nhiễu xạ (diffractive steps) để tạo ra ba tiêu điểm. Thiết kế của Trifocal giúp giảm thiểu hiện tượng mất ánh sáng (lost light) xuống còn khoảng 11%. Tác giả nhấn mạnh rằng việc hiểu rõ cơ chế nhiễu xạ, nơi năng lượng ánh sáng được phân bổ từ trung tâm ra ngoại vi, là yếu tố then chốt để giảm thiểu các rối loạn thị giác.

Chiến lược Blended Vision và kết quả lâm sàng

Chiến lược Blended Vision (phối hợp một mắt cấy Trifocal và một mắt cấy EMV) đã được áp dụng trên 6 mắt. Kết quả cho thấy bệnh nhân đạt mức độ hài lòng cao, không ghi nhận hiện tượng loạn thị giác (dysphotopsia). Đối với nhóm bệnh nhân là giáo viên, thị lực trung gian và gần đạt mức 85-90%. Tác giả lưu ý rằng việc lệch tâm (decentration) từ 0.3 đến 0.5 mm có thể gây ra hiện tượng hôn mê (coma) và các quang sai bậc cao, làm trầm trọng thêm tình trạng chói và quầng sáng, do đó cần chú trọng kỹ thuật đặt IOL.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Thời gian theo dõi12 tháng
Tỷ lệ mất ánh sáng (Trifocal)11%
Tỷ lệ loạn thị giác (Trifocal)30%
Tỷ lệ hài lòng (EMV)>90%
Cỡ mẫu Blended Vision6 mắt
Độ lệch tâm gây quang sai0.3 - 0.5 mm
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc cá thể hóa IOL dựa trên "visual personality" của bệnh nhân thay vì chỉ dựa vào các thông số quang học đơn thuần. Hạn chế của báo cáo này là cỡ mẫu nhỏ (6 mắt cho nhóm Blended Vision), do đó cần các nghiên cứu quy mô lớn hơn để khẳng định tính an toàn và hiệu quả dài hạn.

Khuyến cáo lựa chọn IOL trong thực hành

Việc lựa chọn IOL cần dựa trên nhu cầu cụ thể của bệnh nhân:

  • Chọn ReSTOR EMV khi bệnh nhân thường xuyên lái xe, ưu tiên độ nhạy tương phản (contrast sensitivity) cao và nhu cầu thị lực trung gian là chính, hoặc có các thay đổi nhẹ ở hoàng điểm.
  • Chọn Trifocal khi bệnh nhân là người đọc sách nhiều, có nhu cầu thị lực gần đáng kể và mong muốn độc lập hoàn toàn với kính ở mọi khoảng cách, đồng thời chấp nhận thời gian thích nghi thần kinh (neuroadaptation period).

Góc nhìn nhãn khoa (biên tập bổ sung, cần kiểm chứng): Việc sử dụng thuật ngữ "tax for reading" (thuế cho việc đọc) phản ánh sự đánh đổi giữa độ nhạy tương phản và khả năng nhìn gần trong các thiết kế IOL đa tiêu cự. Kỹ thuật lệch tâm bao (eccentric capsulorhexis) cần được thực hiện thận trọng để tránh các biến chứng về ổn định IOL trong bao.

  • Đánh giá kỹ nhu cầu thị giác (đọc sách, lái xe, làm việc chi tiết) trước khi tư vấn IOL.
  • Cân nhắc chiến lược Blended Vision cho bệnh nhân có nhu cầu thị lực linh hoạt.
  • Kiểm soát chặt chẽ độ lệch tâm của IOL để giảm thiểu quang sai bậc cao.
  • Tư vấn rõ về thời gian thích nghi thần kinh đối với các dòng IOL đa tiêu cự.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Anand Parthasarathy, 2026, AIOC2026 GP175 T Dr Anand Parthasarathy Talk on EMV Rayner Trifocal, aioseditorproceedings, Video ID: jIcRrW3ulGQ

Xem thêm