Lựa chọn thủy tinh thể nhân tạo (IOL) cho các tình huống lâm sàng đặc biệt

Bs Ngô Hữu Thế
22.10.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC2026 (GP212), các chuyên gia đã thảo luận về việc sử dụng các loại thủy tinh thể nhân tạo (IOL) tiên tiến trong các tình huống lâm sàng phức tạp. Các IOL đơn tiêu cự nâng cao (advanced monofocal lenses) được ghi nhận mang lại khoảng tiêu cự mở rộng khoảng 1 diopter, giúp cải thiện thị lực trung gian mà không làm giảm đáng kể độ nhạy tương phản (contrast sensitivity).

Đặc điểm và hiệu quả của IOL đơn tiêu cự nâng cao

Các IOL đơn tiêu cự nâng cao được thiết kế để tối ưu hóa thị lực cho nhiều khoảng cách, cho phép bệnh nhân thực hiện các hoạt động như lái xe hoặc làm việc với thiết bị di động. Dữ liệu lâm sàng cho thấy 80-90% bệnh nhân hài lòng với kết quả thị lực. Thiết kế của các thấu kính này thay đổi tùy theo độ khúc xạ của bệnh nhân; ví dụ, ở bệnh nhân cận thị, thấu kính có dạng concavo-convex (lõm-lồi), trong khi ở bệnh nhân viễn thị cao, bề mặt trước có độ cong lớn hơn để cân bằng quang sai cầu (spherical aberration). Một số dòng IOL như Isopure được báo cáo có thiết kế dạng hoa (loop flower pattern), giúp cân bằng giữa độ sâu trường ảnh (depth of field) và độ nhạy tương phản.

Quản lý các tình huống lâm sàng đặc biệt

Trong các trường hợp phẫu thuật sau cắt giác mạc xuyên tâm (post-RK cases), việc sử dụng băng củng mạc (scleral band) được khuyến cáo để ngăn chặn sự mở vết mổ cũ. Phẫu thuật viên cần chú ý đến việc tính toán công suất IOL chính xác bằng các công thức chuyên biệt cho mắt sau RK. Đối với các trường hợp có dính mống mắt (synechiae), việc giải phóng dính nhẹ nhàng là cần thiết để đạt được kích thước đồng tử khoảng 8 mm trước khi thực hiện phẫu thuật phacoemulsification. Việc mở bao (capsulorhexis) cần được thực hiện cẩn thận để bao bọc phần quang học của IOL, giúp ngăn ngừa các biến chứng sau phẫu thuật.

Thảo luận về biến chứng và thiết kế IOL

Các chuyên gia đã thảo luận về hội chứng túi bao chết (dead bag syndrome) và tình trạng đứt bao sau tự phát hoặc bán trật IOL. Một số ý kiến cho rằng các vấn đề này có thể liên quan đến thiết kế của IOL và kỹ thuật phẫu thuật, đặc biệt là việc đánh bóng bao sau quá mức làm mất đi các tế bào biểu mô cần thiết cho sự ổn định của túi bao. Tỷ lệ xuất hiện các vấn đề này cần được theo dõi thêm trong thực hành lâm sàng dài hạn.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Độ sâu trường ảnh mở rộngKhoảng 1 diopter
Tỷ lệ bệnh nhân hài lòng80-90%
Thị lực sau phẫu thuật (Isopure)6/6 (xa), N12 (gần)
Độ cận của IOL (Isopure)1.5 diopter (cộng thêm gần)
Tỷ lệ đục bao sau (PCO)Tài liệu không nêu
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026 (2026); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các báo cáo về hội chứng túi bao chết và đứt bao sau tự phát là những quan sát lâm sàng quan trọng, cần được nghiên cứu sâu hơn về mối liên hệ giữa vật liệu IOL (hydrophobic acrylic) và sự ổn định của túi bao. Việc lựa chọn IOL cần cá thể hóa dựa trên nhu cầu thị giác của bệnh nhân (lái xe ban đêm, làm việc gần) và tình trạng giải phẫu của mắt.
  • Ưu tiên sử dụng IOL đơn tiêu cự nâng cao cho bệnh nhân có nhu cầu thị lực trung gian tốt mà không muốn các tác dụng phụ của IOL đa tiêu cự.
  • Sử dụng các công thức tính công suất IOL chuyên biệt cho mắt sau phẫu thuật khúc xạ (như post-RK).
  • Hạn chế đánh bóng bao sau quá mức để bảo tồn các tế bào biểu mô, giúp duy trì sự ổn định của túi bao.
  • Cân nhắc kỹ lưỡng khi chỉ định IOL đa tiêu cự cho bệnh nhân thường xuyên lái xe ban đêm do lo ngại về hiện tượng quầng sáng (halos).

Tài liệu tham khảo:

Dr. Purendra Bhasin, 2026, IOL for special Situation, AIOC2026 GP212, aioseditorproceedings, Video ID: 5rfIzpwfyx0.

Xem thêm