Tỷ lệ Monocyte/HDL như một dấu ấn sinh học viêm mới trong bệnh võng mạc trung tâm thanh dịch
Nghiên cứu bệnh chứng tại bệnh viện (hospital-based case control study) năm 2026 trên 50 bệnh nhân bệnh võng mạc trung tâm thanh dịch (Central Serous Chorioretinopathy - CSR) và 50 người khỏe mạnh đối chứng cho thấy tỷ lệ Monocyte/HDL (MHR) có tiềm năng chẩn đoán. Nghiên cứu loại trừ các bệnh nhân sử dụng steroid toàn thân hoặc tại chỗ và các rối loạn viêm hệ thống. Kết quả cho thấy MHR cao hơn đáng kể ở nhóm bệnh nhân CSR so với nhóm đối chứng (p-value có ý nghĩa thống kê). MHR được xác định là một yếu tố dự báo độc lập với tỷ số chênh (Odds Ratio - OR) là 1,28 và diện tích dưới đường cong (Area Under the Curve - AUC) là 0,74, cho thấy tiềm năng chẩn đoán tốt. Các dấu ấn truyền thống như NLR, CRP và ESR không cho thấy sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa hai nhóm.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu | 50 bệnh nhân CSR, 50 đối chứng |
| Thiết kế | Nghiên cứu bệnh chứng tại bệnh viện |
| OR của MHR | 1,28 |
| AUC của MHR | 0,74 |
| p-value (NLR, CRP, ESR) | > 0,05 |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Hạn chế của nghiên cứu là cỡ mẫu nhỏ (n=50) và thiết kế quan sát, chưa xác định rõ thời gian mắc bệnh (cấp tính hay mãn tính) của bệnh nhân CSR, điều này có thể ảnh hưởng đến độ chính xác của dấu ấn sinh học.
Mối liên quan giữa nồng độ Homocysteine huyết thanh và tắc tĩnh mạch võng mạc tại vùng cao
Nghiên cứu bệnh chứng thực hiện tại vùng Lesser Himalayas từ tháng 1/2021 đến tháng 6/2023 trên các bệnh nhân sống ở độ cao trên 2.000m. Nghiên cứu đánh giá mối liên quan giữa nồng độ Homocysteine huyết tương và tắc tĩnh mạch võng mạc (Retinal Vein Occlusion - RVO), bao gồm CRVO, BRVO và HRVO. Kết quả cho thấy tỷ lệ tăng Homocysteine máu là 78% ở nhóm bệnh nhân và 47% ở nhóm đối chứng. Nồng độ Homocysteine huyết thanh trung bình là 32,6 ở độ cao trên 3.800m so với 14,8 ở độ cao 2.000-3.800m. Phân tích đường cong ROC cho thấy độ nhạy và độ đặc hiệu của nồng độ Homocysteine huyết thanh lần lượt là 78% và 76% với giá trị cắt (cutoff) là 18,8 mmol/L. Phân tích đa biến xác nhận sống ở độ cao trên 3.800m và nồng độ Homocysteine cao là các yếu tố nguy cơ độc lập cho RVO.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu | tài liệu không nêu |
| Tỷ lệ tăng Homocysteine (bệnh nhân) | 78% |
| Tỷ lệ tăng Homocysteine (đối chứng) | 47% |
| Độ nhạy/Đặc hiệu | 78% / 76% |
| Giá trị cắt (cutoff) | 18,8 mmol/L |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Nghiên cứu chưa so sánh với nhóm dân số ở độ cao thấp hơn để loại trừ yếu tố chế độ ăn uống, đây là một hạn chế quan trọng trong việc khẳng định độ cao là nguyên nhân chính.
So sánh phẫu thuật bóc màng ngăn trong (ILM peeling) và bóc màng dưới hướng dẫn OCT trong bệnh võng mạc tiểu đường
Nghiên cứu tiến cứu ngẫu nhiên trên 30 mắt giả phẫu (pseudophakic eyes) so sánh hiệu quả của bóc màng ngăn trong (Internal Limiting Membrane - ILM peeling) và bóc màng dưới hướng dẫn OCT (MIOC guided membrane removal) trong bệnh võng mạc tiểu đường có bong võng mạc co kéo (Diabetic Tractional Retinal Detachment - TRD). Kết quả cho thấy tỷ lệ hình thành màng trước võng mạc (Epiretinal Membrane - ERM) sau 3 tháng là 30,8% ở nhóm ILM peeling so với 86,7% ở nhóm MIOC guided (p=0,06). ILM peeling giúp giảm nguy cơ hình thành ERM tới 93% so với nhóm MIOC guided. Tuy nhiên, nhóm MIOC guided cho thấy sự phục hồi thị giác sớm hơn ở ngày thứ 7 sau phẫu thuật. Tỷ lệ teo hố trung tâm (Foveal atrophy) ở nhóm ILM peeling là 69,2%.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu | 30 mắt |
| Tỷ lệ ERM (nhóm ILM peeling) | 30,8% |
| Tỷ lệ ERM (nhóm MIOC guided) | 86,7% |
| Giảm nguy cơ ERM | 93% |
| Tỷ lệ teo hố trung tâm (nhóm ILM) | 69,2% |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Nghiên cứu cho thấy sự đánh đổi giữa việc giảm nguy cơ hình thành ERM (nhờ ILM peeling) và nguy cơ tổn thương cấu trúc võng mạc (teo hố trung tâm), đòi hỏi quyết định phẫu thuật phải được cá thể hóa.
- Sử dụng MHR như một dấu ấn viêm tiềm năng trong CSR.
- Cần lưu ý nồng độ Homocysteine cao ở bệnh nhân RVO sống tại vùng cao.
- Cân nhắc kỹ giữa ILM peeling và bóc màng dưới hướng dẫn OCT để giảm thiểu tổn thương võng mạc.
- Cần các nghiên cứu dài hạn hơn (trên 5-10 năm) để đánh giá tiến triển bệnh.
Tài liệu tham khảo:
AIOC 2026, 2026, Free Paper Diabetic Retinopathy & Medical Retina II + Semi Finals, aioseditorproceedings, Video ID: tGg8gm-ypkk.