Nghiên cứu được công bố trên Journal of the American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus năm 2022 đã đánh giá nguy cơ viêm màng bồ đào (uveitis) ở 147 mắt bệnh nhi sử dụng thuốc tương tự prostaglandin (prostaglandin analogues). Đây là một vấn đề quan trọng trong nhãn khoa nhi vì dữ liệu về tính an toàn của nhóm thuốc này ở trẻ em còn hạn chế so với người lớn.
Cơ chế bệnh sinh
Thuốc tương tự prostaglandin (prostaglandin analogues) thường được sử dụng để hạ nhãn áp (intraocular pressure - IOP). Mặc dù có bằng chứng về khả năng gây viêm màng bồ đào ở người lớn, cơ chế trực tiếp gây viêm ở trẻ em vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn. Các trường hợp viêm màng bồ đào ghi nhận trong nghiên cứu thường liên quan đến các yếu tố thúc đẩy khác như tuân thủ điều trị kém hoặc thay đổi phác đồ, thay vì tác động trực tiếp của thuốc.
Dữ liệu nghiên cứu
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Thiết kế nghiên cứu | Nghiên cứu thuần tập (cohort study) hồi cứu, đa trung tâm |
| Cỡ mẫu | 147 mắt |
| Thời gian theo dõi | Tối thiểu 30 ngày, đa số trên 1 năm |
| Số ca viêm màng bồ đào | 5 mắt |
| Nguyên nhân viêm màng bồ đào | Liên quan đến tuân thủ điều trị hoặc thay đổi phác đồ |
| Thời gian hồi phục viêm | 2 tuần đến 3 tháng |
Bình luận: Đây là một nghiên cứu quan sát hồi cứu với cỡ mẫu nhỏ, do đó mức độ bằng chứng còn hạn chế. Việc thiếu nhóm chứng (control group) và thiết kế hồi cứu khiến nghiên cứu chỉ mang tính chất gợi ý về độ an toàn của thuốc. Các tác giả thừa nhận không thể loại trừ hoàn toàn khả năng thuốc làm giảm ngưỡng gây viêm, nhưng các ca viêm ghi nhận đều có nguyên nhân lâm sàng rõ ràng khác. Cần thận trọng khi ngoại suy kết quả này cho mọi đối tượng bệnh nhi.
Thực hành lâm sàng
- Thuốc tương tự prostaglandin có thể được cân nhắc sử dụng ở trẻ em bị glaucoma, ngay cả khi có tiền sử viêm màng bồ đào, nếu không có lựa chọn thay thế phù hợp.
- Cần theo dõi sát sao các dấu hiệu viêm màng bồ đào trong quá trình điều trị, đặc biệt khi có thay đổi phác đồ hoặc ngưng thuốc đột ngột.
- Đảm bảo bệnh nhi tuân thủ đúng phác đồ điều trị để tránh các đợt viêm bùng phát do sai sót trong sử dụng thuốc.
- Bác sĩ lâm sàng nên báo cáo các trường hợp nghi ngờ viêm màng bồ đào do thuốc để đóng góp vào dữ liệu y văn hiện còn thiếu hụt.
Tài liệu tham khảo:
Parth Shah, Alex Levin, 2022, The risk of uveitis due to prostaglandin analogues in pediatric glaucoma, Journal of the American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus, Vol 26, Issue 3, Video ID: 9z7PdZi2O-c