Trong video bài giảng năm 2024 về chẩn đoán Glaucoma, các chuyên gia nhấn mạnh việc sử dụng OCT (Optical Coherence Tomography) để khảo sát ba vị trí quan trọng: đầu thị thần kinh, lớp sợi thần kinh quanh gai (RNFL - Retinal Nerve Fiber Layer) và vùng võng mạc trung tâm. Việc hiểu rõ các thông số định lượng và hạn chế của máy là lỗ hổng thường gặp trong thực hành lâm sàng.
Cơ chế sinh lý bệnh
Trong Glaucoma, sự chết của tế bào hạch dẫn đến giảm độ dày lớp sợi thần kinh và viền thần kinh (neuroretinal rim). Sự thay đổi cấu trúc này thường xuất hiện sớm hơn tổn thương thị trường. OCT định lượng các thay đổi này, tuy nhiên độ chính xác phụ thuộc vào việc so sánh với cơ sở dữ liệu chuẩn của máy và loại trừ các yếu tố nhiễu như gai thị bất thường hoặc bệnh lý hoàng điểm.
Dữ liệu định lượng
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả | Ghi chú |
|---|---|---|
| Độ dày RNFL trung bình (bình thường) | 95,9 ± 11,4 µm | tài liệu không nêu |
| Độ dày RNFL giai đoạn sớm | 80,3 µm | tài liệu không nêu |
| Độ dày RNFL giai đoạn tiến triển | 50,7 µm | tài liệu không nêu |
| Giảm sinh lý RNFL theo tuổi | 2 - 4 µm/thập kỷ | tài liệu không nêu |
| Độ dày tế bào hạch giai đoạn sớm | 75,2 µm | tài liệu không nêu |
| Độ dày tế bào hạch giai đoạn tiến triển | 55,6 µm | tài liệu không nêu |
| Độ dày tế bào hạch (ngưỡng tiến triển) | giảm > 4 µm | tài liệu không nêu |
| Độ dày tối thiểu (Floor effect) RNFL | 40 - 50 µm | tài liệu không nêu |
| Diện tích đĩa thị bình thường | 1,3 - 2,5 mm² | tài liệu không nêu |
Bình luận: Dữ liệu trong tài liệu chủ yếu dựa trên kinh nghiệm giảng dạy và tổng quan lâm sàng, không phải là một nghiên cứu RCT. Cần lưu ý rằng các giá trị "Floor effect" (hiệu ứng sàn) có thể thay đổi tùy theo thế hệ máy (ví dụ Spectralis so với các dòng máy khác). Việc chẩn đoán Glaucoma không nên chỉ dựa vào một chỉ số đơn lẻ mà cần sự tương quan giữa cấu trúc (OCT) và chức năng (thị trường).
Thay đổi thực hành lâm sàng
- Luôn kiểm tra Signal Strength (độ mạnh tín hiệu) tối thiểu 5/10 trước khi đọc kết quả OCT.
- Kiểm tra tính chính tâm của vòng tròn quét qua gai thị; lỗi định tâm có thể dẫn đến sai lệch thông số nghiêm trọng.
- Đối với bệnh nhân cận thị cao hoặc có gai thị bất thường, cần thận trọng khi diễn giải các thông số so sánh với cơ sở dữ liệu chuẩn của máy.
- Sử dụng OCT vùng hoàng điểm để đánh giá phức hợp tế bào hạch (GCL - Ganglion Cell Layer) khi bệnh nhân đã ở giai đoạn nặng hoặc có tổn thương khu trú.
- Luôn đối chiếu kết quả OCT với khám lâm sàng và thị trường để tránh hiện tượng dương tính giả.
Tài liệu tham khảo:
COLORFUL PRISM, 2024, OCT ĐÁNH GIÁ ĐẦU THỊ THẦN KINH VÀ CÁC BƯỚC ĐỌC PHIM OCT, YouTube, Video ID: neYsXV2jWfI.