Theo báo cáo trong bài giảng video (ID: 5PKA7q55hXU), tỷ lệ đồng nhiễm vi khuẩn và nấm ở bệnh nhân miền Nam có thể dao động từ 5% đến 25%, gây khó khăn lớn cho chẩn đoán ban đầu và dẫn đến điều trị sai lầm. Nhận diện kịp thời các tác nhân phối hợp và độc tính của thuốc chống nấm là yếu tố quyết định để tránh tổn hại giác mạc vĩnh viễn.
Cơ chế bệnh sinh và độc tính thuốc tại giác mạc
Viêm giác mạc do nấm (fungal keratitis) thường xảy ra sau chấn thương thực vật hoặc trên nền suy giảm miễn dịch tại chỗ và toàn thân. Khi có sự xuất hiện đồng thời của vi khuẩn, tình trạng đồng nhiễm (co-infection) làm tăng mức độ đáp ứng viêm và phá hủy mô giác mạc. Việc sử dụng thuốc chống nấm kéo dài có thể gây ra hiện tượng nhiễm độc thuốc (drug toxicity), làm giảm sức sống của tế bào biểu mô, tăng tính thấm và cản trở quá trình tái tạo liền sẹo biểu mô giác mạc.
Số liệu lâm sàng và đặc điểm các trường hợp ghi nhận
Dưới đây là tổng hợp các chỉ số và dữ liệu ghi nhận từ nội dung bài thảo luận lâm sàng:
| Chỉ số / Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu nghiên cứu chính | tài liệu không nêu |
| Tỷ lệ đồng nhiễm vi khuẩn và nấm ở miền Nam | 5% đến 25%, báo cáo quan sát lâm sàng |
| Số trường hợp tiểu phân lập ghi nhận có nấm | 29 trường hợp, báo cáo chuỗi ca bệnh |
| Bệnh nhân nam 55 tuổi bị loét giác mạc tái phát | 1 ca, có tiền sử chấn thương 5 năm trước |
| Bệnh nhân nữ 38 tuổi bị chảy nước mắt, đỏ mắt | 1 ca, nghề nghiệp nội trợ, triệu chứng 10 ngày |
| Kháng sinh tra mắt ban đầu trong ca lâm sàng | Ofloxacin 0,5% (1 giờ/lần) và mỡ Ciprofloxacin |
| Tác động của thuốc chống nấm lên biểu mô | Giảm sức sống tế bào, cản trở liền sẹo biểu mô giác mạc |
Bình luận và phân tích lâm sàng
Bình luận: Nội dung tài liệu xuất phát từ bài giảng ghi âm (transcript video), do đó các dữ liệu mang tính quan sát, đúc kết kinh nghiệm cá nhân và không có nhóm chứng đối chứng chuẩn hóa. Việc chẩn đoán nhầm giữa tổn thương do nấm, vi khuẩn hoặc độc tính do thuốc là một sai sót lâm sàng thường gặp khi bác sĩ chỉ dựa vào cảm quan ban đầu mà thiếu xét nghiệm nhuộm soi/nuôi cấy. Suy luận lâm sàng cho thấy khi bệnh nhân điều trị nấm không tiến triển hoặc diễn biến xấu đi sau một thời gian, cần nghĩ đến hai khả năng chính: đồng nhiễm vi khuẩn chưa được xử trí hoặc tình trạng nhiễm độc biểu mô do chính thuốc chống nấm kéo dài gây ra.
Khuyến cáo thay đổi thực hành lâm sàng
- Thực hiện soi tươi và nuôi cấy vi sinh giác mạc ngay từ đầu trước khi khởi trị kháng sinh hoặc chống nấm diện rộng (mức bằng chứng thấp - kinh nghiệm lâm sàng).
- Lưu ý khả năng đồng nhiễm vi khuẩn - nấm (tỷ lệ 5-25%), không chủ quan loại trừ tác nhân phối hợp khi lâm sàng kém đáp ứng.
- Đánh giá cẩn thận nguy cơ nhiễm độc thuốc chống nấm nếu tổn thương giác mạc kéo dài, chậm liền sẹo hoặc kích thích gia tăng dù tổn thương nấm đã thoái triển.
- Thận trọng, tránh lạm dụng corticosteroid khi chưa xác định chính xác tác nhân nhiễm trùng giác mạc.
Tài liệu tham khảo:
Đức Đức, 2026, Bệnh học CT- tạo hình. (10/3) T Văn, YouTube Video ID: 5PKA7q55hXU.