Phẫu thuật nội soi nền sọ trong các bệnh lý thần kinh nhãn khoa

Bs Ngô Hữu Thế
8.10.26
Last Updated

Video bài giảng năm 2026 từ Aravind Eye Hospital trình bày về vai trò của phẫu thuật nội soi nền sọ (Functional Endoscopic Skull-based Surgery - FES) trong quản lý các khối u vùng hố yên (sellar tumors) gây chèn ép đường dẫn truyền thị giác. Đây là nội dung quan trọng vì bác sĩ nhãn khoa thường là người đầu tiên tiếp cận bệnh nhân có triệu chứng thị giác trước khi chuyển sang can thiệp ngoại thần kinh.

Cơ chế bệnh sinh

Khối u vùng hố yên gây tổn thương thị giác thông qua hai cơ chế chính: (1) Chèn ép cơ học trực tiếp gây gián đoạn dẫn truyền sợi trục (axonal transport) và dẫn truyền thần kinh, dẫn đến mất myelin (demyelination) nếu kéo dài; (2) Tổn thương mạch máu do kéo căng các mạch máu hạ đồi (superior hypophyseal vessels), làm giảm tưới máu giao thoa thị giác (chiasmal perfusion). Giai đoạn cuối của quá trình này là mất tế bào thần kinh đệm (gliosis), dẫn đến tổn thương thị giác không hồi phục.

Dữ liệu lâm sàng

Chỉ số/Kết cụcKết quảGhi chú
Thời gian phẫu thuật cấp cứu (đột quỵ tuyến yên)24 - 48 giờtài liệu không nêu
Thời gian theo dõi cải thiện thị lựcLên đến 1 nămtài liệu không nêu
Phương pháp chẩn đoán hình ảnhMRI và CT scantài liệu không nêu
Bình luận: Đây là bài giảng tổng quan về kỹ thuật ngoại khoa, không phải nghiên cứu lâm sàng nên không có dữ liệu định lượng về tỷ lệ thành công hay biến chứng cụ thể. Người đọc cần lưu ý rằng việc đánh giá kết quả phẫu thuật không nên chỉ dựa vào lần khám hậu phẫu đầu tiên mà cần theo dõi dài hạn do quá trình hồi phục chức năng thị giác có thể kéo dài.

Thay đổi thực hành lâm sàng

  • Chỉ định phẫu thuật khi có mất thị trường hoặc thị lực tiến triển, thay đổi thị giác màu sắc hoặc bằng chứng chèn ép trên MRI.
  • Cần phối hợp đa chuyên khoa để theo dõi các biến chứng hậu phẫu như rò dịch não tủy (CSF leak) và đái tháo nhạt (diabetes insipidus).
  • Sử dụng MRI và CT scan để lập bản đồ giải phẫu (road map) trước phẫu thuật, đặc biệt chú ý đến vị trí động mạch cảnh trong (Internal Carotid Artery - ICA).
  • Theo dõi sát cân bằng điện giải và lượng dịch xuất nhập sau phẫu thuật.

Tài liệu tham khảo:

Aravind Eye Hospital Pondicherry, 2026, Neuro-Ophthalmology Disorders, AUROTUBE, Video ID: sd4fDJyydCE.

Xem thêm