Rối loạn chức năng tuyến Meibom (Meibomian gland dysfunction - MGD) là một trong những rối loạn phổ biến nhất mà các bác sĩ nhãn khoa gặp phải trong thực hành lâm sàng hàng ngày. Việc chẩn đoán và quản lý tình trạng này đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về giải phẫu tuyến và các thay đổi bệnh lý tại bờ mi.
Cơ chế bệnh sinh
Tuyến Meibom là các tuyến tiết lipid kiểu holocrine, với 20-25 tuyến ở mi dưới và 30-40 tuyến ở mi trên. MGD đặc trưng bởi sự tắc nghẽn ống dẫn tận cùng hoặc thay đổi về chất lượng/số lượng dịch tiết (meibum). Sự tắc nghẽn này dẫn đến thay đổi lớp lipid của màng phim nước mắt, gây kích ứng bề mặt nhãn cầu và viêm nhiễm lâm sàng.
Dữ liệu lâm sàng
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả | Ghi chú |
|---|---|---|
| Số lượng tuyến mi dưới | 20-25 | tài liệu không nêu |
| Số lượng tuyến mi trên | 30-40 | tài liệu không nêu |
| Tỷ lệ bác sĩ thực hiện ép tuyến | <10% | tài liệu không nêu |
| Thang điểm chất lượng meibum | 0-3 | 0: trong, 1: đục, 2: đục có mảnh vụn, 3: đặc như kem đánh răng |
Bình luận: Tài liệu này là một bài giảng tổng quan, không phải nghiên cứu khoa học nên không cung cấp dữ liệu về hiệu quả điều trị định lượng. Điểm quan trọng cần lưu ý là sự thiếu tương quan giữa triệu chứng chủ quan và dấu hiệu thực thể, đòi hỏi bác sĩ phải chủ động thực hiện ép tuyến (meibomian gland expression) để đánh giá chính xác chất lượng meibum thay vì chỉ dựa vào than phiền của bệnh nhân.
Hướng dẫn thực hành
- Thực hiện ép tuyến mi để đánh giá chất lượng và số lượng meibum thay vì chỉ dựa vào triệu chứng cơ năng.
- Áp dụng vệ sinh mi (lid hygiene) bao gồm chườm ấm tối thiểu 4 phút, 1-2 lần mỗi ngày cho các trường hợp MGD nhẹ.
- Ưu tiên sử dụng nước mắt nhân tạo không chất bảo quản (preservative free) và các chất bôi trơn dạng lipid để hỗ trợ màng phim nước mắt.
- Cân nhắc các can thiệp chuyên sâu như BlephEx, thông tuyến (probing), hoặc LipiFlow trong các trường hợp tắc nghẽn dai dẳng.
- Sử dụng kháng sinh tại chỗ như azithromycin hoặc tetracycline đường uống trong các trường hợp nặng có viêm nhiễm đi kèm.
Tài liệu tham khảo:
Prof. Dr. Alaa Ghaith, 2026, Meibomian gland dysfuncion, Arab Eye Academy, Video ID: 0wIPUfWMkc0.