Tắc nhánh động mạch võng mạc liên tiếp ở bệnh nhân hội chứng kháng phospholipid

Bs Ngô Hữu Thế
9.10.26
Last Updated

Báo cáo ca lâm sàng năm 2025 mô tả một bệnh nhân mắc hội chứng kháng phospholipid (Antiphospholipid Syndrome - APS) thể "triple negative" đã phát triển các đợt tắc nhánh động mạch võng mạc liên tiếp dù đang được điều trị chống đông. Tình trạng này nhấn mạnh thách thức trong việc kiểm soát các biến cố vi mạch ở bệnh nhân APS ngay cả khi đã có phác đồ điều trị hệ thống.

Cơ chế bệnh sinh

Hội chứng kháng phospholipid gây ra tình trạng tăng đông máu, thường dẫn đến huyết khối mạch máu lớn như nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc thuyên tắc phổi. Đối với vi mạch võng mạc, cơ chế huyết khối không được đặc trưng rõ ràng như mạch máu lớn. Các bằng chứng lâm sàng cho thấy liệu pháp chống đông hiện tại có thể không đủ hiệu quả để ngăn ngừa các đợt tắc mạch nhỏ (small vessel occlusions) tại hệ thống động mạch võng mạc, dẫn đến các tổn thương thiếu máu cục bộ tái phát.

Dữ liệu lâm sàng

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Loại bệnh lýTắc nhánh động mạch võng mạc (Branch Retinal Artery Occlusion)
Bệnh nềnHội chứng kháng phospholipid (APS) thể triple negative
Diễn tiếnTắc nhánh động mạch võng mạc tái phát sau 1 tháng
Chẩn đoán hình ảnhChụp mạch huỳnh quang (Fluorescein Angiography) xác định tắc mạch
Kết cục bệnh nhânTử vong do hội chứng kháng phospholipid thể thảm khốc (Catastrophic Antiphospholipid Syndrome)
Bình luận: Đây là một ca lâm sàng đơn lẻ (case report), do đó không thể suy rộng kết quả cho toàn bộ quần thể bệnh nhân APS. Hạn chế lớn nhất là thiếu dữ liệu về phác đồ chống đông cụ thể và các yếu tố nguy cơ tim mạch đi kèm. Việc bệnh nhân tử vong do hội chứng kháng phospholipid thể thảm khốc (CAPS) cho thấy tầm quan trọng của việc phối hợp đa chuyên khoa (nhãn khoa, thấp khớp học, thần kinh) khi phát hiện tắc động mạch võng mạc ở bệnh nhân có bệnh lý hệ thống.

Thay đổi thực hành lâm sàng

  • Luôn kiểm tra mắt đối diện ngay cả khi bệnh nhân không có triệu chứng (asymptomatic) để tránh bỏ sót tổn thương hai mắt.
  • Cần cảnh giác với nguy cơ đột quỵ não ở bệnh nhân tắc động mạch võng mạc, với khoảng 25% nguy cơ xuất hiện bất thường trên hình ảnh cộng hưởng từ khuếch tán (Diffusion Weighted Imaging - DWI).
  • Phối hợp chặt chẽ với bác sĩ chuyên khoa thấp khớp hoặc nội khoa để đánh giá lại phác đồ điều trị khi xảy ra biến cố tắc mạch tái phát dù đã dùng thuốc chống đông.
  • Sử dụng chụp mạch huỳnh quang (Fluorescein Angiography) như tiêu chuẩn vàng để xác định tắc mạch khi các phương pháp không xâm lấn không cho kết quả rõ ràng.

Tài liệu tham khảo:

ASRS, 2025, Multiple, Successive Branch Retinal Artery Occlusions in a Patient with Antiphospholipid Syndrome, ASRS Journal of Vitreoretinal Diseases Author's Forum, Video ID: CE_ED8L9mhc.

Xem thêm