Tân mạch ngoại vi hai mắt ở bệnh nhân bệnh võng mạc do Hemoglobin C Trait

Bs Ngô Hữu Thế
24.10.26
Last Updated

Trong chương trình JVRD Authors Forum năm 2026, Dr. Lisa Faia đã trình bày một ca lâm sàng về tân mạch ngoại vi hai mắt ở một bệnh nhân nữ 84 tuổi mắc bệnh võng mạc do Hemoglobin C trait. Bệnh nhân được chuyển đến phòng khám chuyên khoa với chẩn đoán nghi ngờ rách võng mạc từ bác sĩ khúc xạ, tuy nhiên kết quả thăm khám thực tế cho thấy tình trạng tân mạch ngoại vi hai mắt (bilateral peripheral neovascularization) mà không có rách võng mạc.

Bệnh cảnh lâm sàng và chẩn đoán

Bệnh nhân nữ 84 tuổi, da đen, có tiền sử tăng huyết áp, bệnh thận giai đoạn 3 và đang được theo dõi tình trạng thiếu máu. Thị lực của bệnh nhân đạt 20/20 và không có triệu chứng cơ năng. Qua thăm khám, các bác sĩ không ghi nhận rách võng mạc, không có dấu hiệu viêm ở tiền phòng hay dịch kính. Kết quả chụp mạch huỳnh quang (fluorescein angiography - FA) cho thấy tình trạng không tưới máu ngoại vi (peripheral non-perfusion) hai mắt, với mức độ bắt màu (staining) ở mắt phải nhiều hơn mắt trái. Các cấu trúc khác như thần kinh thị giác và áp lực nội nhãn đều bình thường.

Quy trình chẩn đoán phân biệt

Để loại trừ các nguyên nhân gây tân mạch khác, nhóm nghiên cứu đã thực hiện các xét nghiệm viêm hệ thống bao gồm sarcoidosis, lao và giang mai, tất cả đều cho kết quả âm tính. Bệnh nhân cũng được loại trừ đa u tủy xương (multiple myeloma) trong quá trình tầm soát thiếu máu. Kết quả điện di huyết sắc tố (hemoglobin electrophoresis) xác nhận bệnh nhân có Hemoglobin C trait với tỷ lệ khoảng 30-37%. Các bác sĩ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thực hiện điện di huyết sắc tố ở bệnh nhân da đen có bệnh võng mạc nghi ngờ do bệnh lý huyết sắc tố, ngay cả khi bệnh nhân lớn tuổi.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tuổi bệnh nhân84 tuổi
Thị lực20/20
Tỷ lệ Hemoglobin C30-37%
Tình trạng viêmÂm tính (sarcoidosis, lao, giang mai)
Đa u tủy xươngĐã loại trừ
Tổn thương võng mạcTân mạch ngoại vi hai mắt, không tưới máu ngoại vi

Chiến lược quản lý và theo dõi

Do bệnh nhân 84 tuổi, không triệu chứng và không có dấu hiệu bong võng mạc co kéo (tractional retinal detachment - TRD) hay xuất huyết dịch kính, các bác sĩ quyết định chọn phương án theo dõi sát thay vì can thiệp laser hoặc thuốc kháng VEGF (anti-VEGF). Tác giả lưu ý rằng đối với bệnh nhân trẻ tuổi hơn, chiến lược có thể thay đổi, bao gồm việc thảo luận kỹ hơn về lợi ích của laser hoặc kết hợp anti-VEGF với laser nếu tình trạng không tưới máu nghiêm trọng hơn. Việc theo dõi định kỳ giúp đảm bảo không có biến chứng mới xuất hiện.

Bình luận: Ca lâm sàng minh họa thách thức trong chẩn đoán bệnh võng mạc ở người cao tuổi, nơi các bệnh lý hiếm gặp có thể bị bỏ sót nếu chỉ tập trung vào các chẩn đoán phổ biến. Thông tin theo ASRS Authors Forum, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Góc nhìn nhãn khoa (biên tập bổ sung, cần kiểm chứng): Việc sử dụng anti-VEGF đơn thuần trong bệnh võng mạc do bệnh lý hồng cầu hình liềm hoặc Hemoglobin C vẫn còn nhiều tranh cãi và thường được khuyến cáo kết hợp với laser quang đông để đạt hiệu quả tối ưu.
  • Luôn cân nhắc các bệnh lý huyết sắc tố ở bệnh nhân da đen có tân mạch võng mạc không rõ nguyên nhân.
  • Tuổi tác không loại trừ khả năng mắc các bệnh lý hệ thống như sarcoidosis hoặc bệnh lý huyết sắc tố.
  • Theo dõi sát bệnh nhân không triệu chứng là lựa chọn hợp lý nếu không có dấu hiệu đe dọa thị lực như xuất huyết dịch kính hoặc bong võng mạc.
  • Cần cá thể hóa điều trị dựa trên tuổi, triệu chứng và mức độ thiếu máu cục bộ võng mạc.

Tài liệu tham khảo:

Timothy Murray, Lisa Faia, 2026, Bilateral Peripheral Neovascularization in Hemoglobin C Trait Retinopathy, ASRS_American Society of Retina Specialists, Video ID: glDDuJXuXjw.

Xem thêm