Thách thức kiểm soát nhãn áp sau phẫu thuật khúc xạ: Dữ liệu và quản lý lâm sàng

Bs Ngô Hữu Thế
9.10.26
Last Updated

Nghiên cứu AIOC2026 IC76 (2026) báo cáo nguy cơ tăng nhãn áp (IOP) sau phẫu thuật khúc xạ dao động từ 1% đến 12%, với tỷ lệ thay đổi vĩnh viễn dưới 2%. Mặc dù tỷ lệ thấp, việc phát hiện và quản lý sớm là yếu tố then chốt để bảo vệ thị lực.

Cơ chế bệnh sinh

Sau phẫu thuật khúc xạ, độ dày giác mạc trung tâm thay đổi làm giảm độ chính xác của phương pháp đo nhãn áp bằng Goldmann applanation tonometry. Ngoài ra, các biến chứng như phản ứng với corticosteroid, tắc nghẽn lỗ lưu thông dịch (aquaport) do fibrin hoặc chất nhầy (visco), và sự không tương thích về kích thước của kính nội nhãn (ICL) có thể gây tăng nhãn áp thứ phát, dẫn đến tổn thương thần kinh thị giác nếu không được can thiệp kịp thời.

Dữ liệu lâm sàng

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Nguy cơ tăng nhãn áp sau phẫu thuật1% đến 12%
Tỷ lệ thay đổi vĩnh viễndưới 2%
Định nghĩa đáp ứng steroidtăng IOP > 6 đến 10 mmHg từ mức nền
Thời điểm xuất hiện đáp ứng steroid2 đến 6 tuần sau phẫu thuật
Phương pháp đo thay thếDynamic contour tonometry (DCT)
Bình luận: Tài liệu này là một bài trình bày tại hội nghị, không phải nghiên cứu lâm sàng có đối chứng, do đó các con số về tỷ lệ biến chứng cần được hiểu là dữ liệu quan sát từ kinh nghiệm của tác giả. Việc sử dụng các phương pháp đo nhãn áp không phụ thuộc vào độ dày giác mạc (như DCT) là khuyến cáo hợp lý trong thực hành lâm sàng sau phẫu thuật khúc xạ. Hạn chế lớn nhất là thiếu nhóm chứng và cỡ mẫu cụ thể cho từng biến chứng.

Thực hành lâm sàng

  • Thực hiện đánh giá tiền phẫu chi tiết bao gồm gonioscopy, đánh giá đĩa thị, và OCT RNFL (Optical Coherence Tomography of Retinal Nerve Fiber Layer) để loại trừ các bệnh lý tiềm ẩn.
  • Sử dụng UBM (Ultrasound Biomicroscopy) để kiểm tra sự hiện diện của nang mống mắt hoặc đánh giá vị trí ICL trước khi phẫu thuật.
  • Cân nhắc lựa chọn phương pháp phẫu thuật (ví dụ: PRK thay vì LASIK) ở những bệnh nhân có đĩa thị nghi ngờ.
  • Theo dõi nhãn áp định kỳ hàng năm ngay cả khi bệnh nhân đã đạt thị lực tốt sau phẫu thuật.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Shruthi S, 2026, IOP Challenges Post refractive Surgeries, AIOC2026 IC76, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: jP20-GjF40I.

Xem thêm