Tiếp cận phẫu thuật nhãn khoa liên quan đến dịch kính trước: Cập nhật thực hành lâm sàng ASRS

Bs Ngô Hữu Thế
25.10.26
Last Updated

ASRS Journal of Vitreoretinal Diseases (JVRD) năm 2025 đã công bố bản cập nhật thực hành lâm sàng về tiếp cận phẫu thuật nhãn khoa liên quan đến dịch kính trước (anterior vitreous), nhấn mạnh vào các sắc thái kỹ thuật và quản lý rủi ro trong phẫu thuật. Bài giảng này thảo luận về tầm quan trọng của việc hiểu rõ các khác biệt về thiết bị và kỹ thuật giữa phẫu thuật dịch kính và các can thiệp tại phân đoạn trước, nhằm giảm thiểu biến chứng cho bệnh nhân.

Bối cảnh và mục tiêu của bản cập nhật

Mục tiêu chính của bản cập nhật là làm nổi bật các sắc thái trong phẫu thuật dịch kính qua pars plana (pars plana vitrectomy - PPV). Tác giả nhấn mạnh rằng phẫu thuật dịch kính đòi hỏi sự đào tạo chuyên sâu thông qua chương trình fellowship kéo dài 2 năm sau khi hoàn thành nội trú nhãn khoa. Các biến chứng thường gặp trong thực hành lâm sàng và phòng mổ thường xuất phát từ việc thiếu hụt kỹ năng chuyên biệt hoặc sử dụng thiết bị không phù hợp. Bản cập nhật không nhằm mục đích chỉ trích các phẫu thuật viên mà nhằm nâng cao nhận thức về sự khác biệt giữa các nền tảng cắt dịch kính (anterior vitrectomy platforms) và các máy phẫu thuật đục thủy tinh thể (cataract machines), bao gồm sự khác biệt về chu kỳ hoạt động (duty cycles), tốc độ dòng chảy (flow rates) và tốc độ cắt (cut rates).

Rủi ro pháp lý và phạm vi thực hành

Tác giả dẫn chứng luận văn AOS của Dr. Judy Kim về rủi ro pháp lý trong phẫu thuật đục thủy tinh thể phức tạp. Các trường hợp dẫn đến kiện tụng và dàn xếp thường liên quan đến các phẫu thuật viên thực hiện các thủ thuật nằm ngoài phạm vi thực hành chuyên môn, ngay cả khi họ có một phần đào tạo về võng mạc. Việc can thiệp vào khoang dịch kính (vitreous space) mà không có đủ kỹ năng, thiết bị chiếu sáng góc rộng (wide field illumination) hoặc khả năng thực hiện laser nội nhãn (endo-illumination) làm tăng nguy cơ biến chứng không mong muốn. Tác giả nhấn mạnh rằng không tồn tại khái niệm "phân đoạn giữa" (middle segment) của mắt; chỉ có tiền phòng và khoang dịch kính, do đó việc phân loại phẫu thuật viên theo cách này là không chính xác về mặt giải phẫu.

Khuyến cáo lâm sàng và quản lý biến chứng

Đối với các trường hợp đặt ống dẫn lưu (tube shunt) vào khoang dịch kính hoặc các phẫu thuật đặt thấu kính thứ cấp (secondary lenses), tác giả khuyến cáo nên thực hiện cắt dịch kính pars plana hoàn chỉnh (complete pars plana vitrectomy). Việc thực hiện các thủ thuật như "floaterctomies" (cắt dịch kính điều trị đục dịch kính) bởi các phẫu thuật viên không chuyên về dịch kính võng mạc bằng laser hoặc kỹ thuật một cổng (single port) được coi là một vấn đề lớn, gây ra nhiều biến chứng trong cộng đồng. Phẫu thuật viên cần thực hiện kiểm tra đáy mắt có ấn củng mạc (depressed exams) sau phẫu thuật để đảm bảo không có tổn thương tại giao diện pars plana - pars plicata - võng mạc.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Thời gian đào tạo fellowship2 năm
Số lượng phân đoạn transcript295
Thời lượng video00:11:47 (707 giây)
Năm xuất bản2025
Bình luận: Thông tin theo ASRS Clinical Practice Update, 2025; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các khuyến cáo về việc thực hiện PPV hoàn chỉnh khi can thiệp vào khoang dịch kính là quan trọng để tránh các biến chứng như kẹt dịch kính hoặc bong võng mạc do kéo dãn. Hạn chế của tài liệu là không đưa ra số liệu cụ thể về tỷ lệ biến chứng của từng kỹ thuật, mà tập trung vào quan điểm quản lý rủi ro và đạo đức nghề nghiệp.
  • Ưu tiên an toàn của bệnh nhân hơn là sự tiện lợi của việc thực hiện nhiều thủ thuật trong một lần mổ.
  • Cân nhắc thực hiện phẫu thuật theo từng giai đoạn (staged surgery) nếu vượt quá giới hạn an toàn của phẫu thuật viên.
  • Đảm bảo đầy đủ thiết bị chiếu sáng góc rộng và khả năng can thiệp laser khi xâm nhập vào khoang dịch kính.
  • Tránh thực hiện các thủ thuật dịch kính khi chưa được đào tạo chuyên sâu về võng mạc.

Tài liệu tham khảo:

ASRS, 2025, Approach to Ophthalmic Surgery Involving the Anterior Vitreous: An ASRS Clinical Practice Update, JVRD Author's Forum, Video ID: rP9ABjvTCX0.

Xem thêm