Tài liệu ghi lại buổi thảo luận EURETINA Case Club ngày 10/11/2021 với sự tham gia của các chuyên gia tại Moorfields Eye Hospital, tập trung vào việc phân tích các ca bệnh võng mạc khó và hiếm gặp. Việc chia sẻ các ca lâm sàng này giúp làm rõ các thách thức trong chẩn đoán và quản lý bệnh lý võng mạc, nơi mà các hướng dẫn điều trị chuẩn mực đôi khi chưa bao quát hết các tình huống thực tế.
Cơ chế bệnh sinh
Trong các ca bệnh được thảo luận, cơ chế chính liên quan đến sự thiếu máu cục bộ võng mạc hoặc hắc mạc dẫn đến tăng tiết VEGF (Vascular Endothelial Growth Factor). Sự gia tăng VEGF này thúc đẩy quá trình tân mạch, gây xuất huyết và phù nề. Đối với các tổn thương dạng u hạt (granuloma) trong lao, sự thiếu máu cục bộ nội tại của u hạt kích thích VEGF, làm tổn thương tiến triển dù đã điều trị lao hệ thống.
Dữ liệu lâm sàng
| Ca lâm sàng | Đặc điểm chính | Kết cục/Can thiệp |
|---|---|---|
| Ca 1: Viêm mạch võng mạc | Nam, 37 tuổi, tiền sử viêm chorioretinitis, xuất hiện xuất huyết và xuất tiết mới. | Cân nhắc laser ngoại vi hoặc anti-VEGF. |
| Ca 2: X-linked retinoschisis | Nam, 73 tuổi, chẩn đoán nhầm là RP trong nhiều thập kỷ. | Chẩn đoán xác định qua xét nghiệm gen RS1. |
| Ca 3: U hạt lao (TB granuloma) | Nam, 56 tuổi, tổn thương hắc mạc, đáp ứng nghịch lý với ATT. | Tiêm anti-VEGF nội nhãn. |
| Ca 4: Bệnh lý võng mạc do amyloid | Nữ, 41 tuổi, tiền sử đa u tủy (myeloma), xuất huyết PED. | Chẩn đoán Light chain deposit disease. |
Bình luận: Các ca bệnh này minh họa rõ nét tầm quan trọng của việc kết hợp hình ảnh học đa phương thức (OCT, ICG, FFA) và tiền sử bệnh hệ thống. Hạn chế của tài liệu là dạng video thảo luận, không phải nghiên cứu có đối chứng, nên các can thiệp như tiêm anti-VEGF trong u hạt lao cần được xem xét thận trọng dựa trên từng cá thể.
Bài học thực hành
- Chẩn đoán phân biệt: Luôn xem xét các bệnh lý di truyền như X-linked retinoschisis khi thấy hình ảnh võng mạc không điển hình cho RP, đặc biệt khi có tiền sử gia đình.
- Đáp ứng nghịch lý: Trong các bệnh lý viêm nhiễm như lao, cần theo dõi sát đáp ứng với điều trị hệ thống vì có thể xảy ra tình trạng xấu đi nghịch lý (paradoxical worsening).
- Vai trò của anti-VEGF: Có thể cân nhắc như một liệu pháp hỗ trợ trong các trường hợp u hạt hắc mạc gây xuất tiết nặng, dù không phải là điều trị nguyên nhân.
- Đa chuyên khoa: Sự phối hợp với bác sĩ huyết học và nội khoa là bắt buộc đối với các bệnh lý võng mạc có căn nguyên hệ thống phức tạp.
Tài liệu tham khảo:
Adnan Tufail et al., 2021, EURETINA Case Club with Prof Adnan Tufail, EURETINA Channel, Video ID: ASzmpVWMH78.