Tại hội nghị AIOC2026, phiên IC181, Dr. Adit Gupta đã trình bày về kỹ thuật sử dụng Botulinum Toxin (Botox) trong trẻ hóa vùng quanh mắt (periocular rejuvenation). Đối với các bác sĩ nhãn khoa, việc sử dụng kim tiêm là kỹ năng nền tảng, giúp Botox trở thành một trong những bước khởi đầu thuận lợi nhất để tiếp cận các thủ thuật thẩm mỹ.
Đánh giá bệnh nhân và chuẩn bị trước thủ thuật
Việc đánh giá bệnh nhân toàn diện là yếu tố tiên quyết trước khi thực hiện tiêm Botox. Bác sĩ cần hiểu rõ mục tiêu của bệnh nhân và bắt đầu với liều thấp, đặc biệt tránh những bệnh nhân quá khắt khe trong lần đầu thực hiện. Cần phân biệt rõ nếp nhăn tĩnh (static wrinkles) và nếp nhăn động (dynamic wrinkles); Botox chỉ có hiệu quả với nếp nhăn động do cơ gây ra. Nếu bệnh nhân có nếp nhăn tĩnh, việc tiêm Botox sẽ không mang lại kết quả như mong đợi. Ngoài ra, cần dành thời gian tư vấn (chair time) và sử dụng ngôn từ phù hợp để quản lý kỳ vọng của bệnh nhân. Trước khi tiêm, bác sĩ nên yêu cầu bệnh nhân thực hiện các cử động cơ mặt để xác định chính xác vị trí và cơ mục tiêu. Việc sử dụng kem gây tê tại chỗ chứa lidocaine và prilocaine (như PriLodex) giúp giảm đau đáng kể, thời gian ủ tê từ 30 đến 45 phút, có thể dùng băng dán kín (occlusive tape) để tăng tốc độ tác dụng.
Lựa chọn sản phẩm và kỹ thuật pha loãng
Hiện nay có nhiều loại độc tố botulinum trên thị trường sau khi bằng sáng chế của Allergan hết hạn, bao gồm Nabota, Xeomin và Dysport. Việc pha loãng (reconstitution) cần sử dụng 0,9% nước muối sinh lý không chất bảo quản (preservative-free normal saline) để giảm đau khi tiêm. Khi đưa kim vào lọ, áp suất âm sẽ tự động hút nước muối vào, đây là dấu hiệu cho thấy lọ thuốc còn nguyên vẹn và ổn định. Mặc dù nhà sản xuất khuyến cáo sử dụng trong ngày (4-6 giờ), các nghiên cứu khoa học cho thấy hiệu quả có thể duy trì từ 2 đến 4 tuần nếu bảo quản lạnh đúng cách. Nồng độ pha loãng phổ biến là 2,5 đơn vị/0,1 ml hoặc 4 đơn vị/0,1 ml tùy theo chỉ định.
| Thông số | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Thời gian ủ tê | 30 đến 45 phút |
| Nồng độ pha loãng phổ biến | 2,5 đơn vị/0,1 ml hoặc 4 đơn vị/0,1 ml |
| Liều khởi đầu (vùng trán) | 10 đến 15 đơn vị (nữ) hoặc 20 đến 30 đơn vị (tùy đáp ứng) |
| Liều khởi đầu (vùng vết chân chim) | 12 đến 30 đơn vị |
| Liều tiêm mỗi điểm | 2 đến 4 đơn vị |
| Hiệu quả nâng mi (ptosis nhẹ) | 0,75 đến 1 mm |
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc cá nhân hóa liều lượng dựa trên đáp ứng của bệnh nhân. Cần lưu ý rằng việc tiêm quá gần bờ mi có thể gây biến chứng epiphora hoặc song thị thoáng qua (transient diplopia) do thuốc khuếch tán vào cơ trực ngoài hoặc tuyến lệ.
Kỹ thuật tiêm cho các chỉ định cụ thể
Đối với vết chân chim (crow's feet), vị trí tiêm nằm ngoài vành ổ mắt (orbital rim) tại 3 điểm: trên, giữa và dưới. Cần đánh giá độ lỏng lẻo của mi (lid laxity) trước khi tiêm điểm dưới để tránh gây chảy nước mắt. Đối với vùng lông mày, các cơ hạ mày bao gồm cơ cau mày (corrugator) và cơ hạ mày (depressor supercilii). Kỹ thuật tiêm vào đuôi cơ cau mày cần đi kim chéo, sâu khoảng 2-3 mm. Việc tiêm vào cơ vòng mi (orbicularis oculi) ở đuôi lông mày giúp tạo hiệu ứng nâng nhẹ. Đối với cơ trán (frontalis), cần giữ khoảng cách một bề ngang ngón tay phía trên lông mày để tránh làm sụp mi. Ngoài ra, Botox có thể hỗ trợ kết quả phẫu thuật tạo hình mi (blepharoplasty) hoặc điều trị sụp mi nhẹ bằng cách tiêm vào cơ vòng mi trước sụn (pre-tarsal orbicularis).
- Luôn đánh giá bệnh nhân ở trạng thái động và tĩnh trước khi lập kế hoạch tiêm.
- Sử dụng nước muối sinh lý không chất bảo quản để giảm đau khi tiêm.
- Tránh tiêm quá gần bờ mi để ngăn ngừa biến chứng song thị và chảy nước mắt.
- Luôn bắt đầu với liều thấp và theo dõi đáp ứng sau 2 tuần trước khi quyết định tăng liều.
- Ghi chép hồ sơ vị trí tiêm (injection site record) để theo dõi và điều chỉnh liều lượng trong các lần tái khám.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Adit Gupta, 2026, Botox for Pericular Rejuvenation, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: 5IrJgEdnw5o.