Vai trò của các dấu ấn sinh học OCT trong phù hoàng điểm do đái tháo đường

Bs Ngô Hữu Thế
9.10.26
Last Updated

Nghiên cứu AIOC2026 IC508 (2026) đã tổng quan vai trò của các dấu ấn sinh học trên OCT ở bệnh nhân phù hoàng điểm do đái tháo đường (DME). Việc xác định các dấu ấn này đóng vai trò quan trọng trong tiên lượng thị lực và theo dõi đáp ứng điều trị, tuy nhiên các dữ liệu lâm sàng cụ thể về độ nhạy và độ đặc hiệu vẫn cần được làm rõ hơn trong thực hành.

Cơ chế bệnh sinh

Bệnh lý võng mạc đái tháo đường là bệnh thoái hóa thần kinh (neuro degenerative disease) kết hợp với thành phần vi mạch. Phù hoàng điểm xảy ra do sự phá vỡ hàng rào máu-võng mạc (blood-retinal barrier), dẫn đến rò rỉ dịch và viêm. Ở giai đoạn sớm, phù có tính chất độc tế bào (cytotoxic) do tổn thương tế bào Müller; ở giai đoạn muộn, phù có tính chất vận mạch (vasogenic) do sự suy giảm chức năng bơm của tế bào Müller và sự tích tụ dịch ngoại bào.

Dữ liệu lâm sàng

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu nghiên cứu faricimab389 bệnh nhân
Giảm phù hoàng điểm với faricimab50%
Tỷ lệ mắt có bong thanh dịch thần kinh (NSD)15-30%
Giảm thị lực mỗi 100 micromet DRILLHơn 1 dòng thị lực
Giảm thị lực mỗi 100 micromet tổn thương ELM/EZ0.4 chữ cái
Định nghĩa hyperreflective dotsDưới 50 micromet
Định nghĩa hyperreflective fociTrên 50 micromet
Bình luận: Tài liệu này là một bài giảng tổng quan (instruction course) tại hội nghị, không phải là một nghiên cứu lâm sàng gốc. Các con số về hiệu quả điều trị được trích dẫn từ các nghiên cứu khác. Cần lưu ý rằng DRILL (disorganization of the retinal inner layers) và sự toàn vẹn của màng giới hạn ngoài (ELM) cùng vùng ellipsoid (EZ) là các dấu ấn tiên lượng quan trọng nhưng việc đánh giá phụ thuộc nhiều vào chất lượng hình ảnh OCT.

Ứng dụng lâm sàng

  • Sử dụng DRILL như một dấu ấn tiên lượng mạnh cho thị lực tương lai.
  • Đánh giá sự toàn vẹn của ELM và EZ để dự đoán khả năng phục hồi thị lực sau tiêm anti-VEGF.
  • Theo dõi hyperreflective foci như dấu hiệu gợi ý xuất tiết cứng và tình trạng lipid máu cao.
  • Cá thể hóa phác đồ tiêm anti-VEGF dựa trên đáp ứng OCT và thị lực thay vì chỉ dựa vào độ dày hoàng điểm.

Tài liệu tham khảo:

Manisha Nada, 2026, Role of Biomarkers in Dme in Diabetic Retinopathy, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: q9cpy4xSWro.

Xem thêm