Xử trí rách bao trước và bao sau trong phẫu thuật đặt IOL toric

Bs Ngô Hữu Thế
25.10.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOS Editor Proceedings 2026, Dr. Harshul Tak đã trình bày một ca lâm sàng về biến chứng rách bao trước và bao sau (Posterior Capsule Rupture - PCR) trong quá trình phẫu thuật đặt thủy tinh thể nhân tạo (IOL) toric. Bệnh nhân được lên kế hoạch đặt IOL toric với độ loạn thị 1.5 diopter, trong khi mắt đối diện đã được đặt IOL toric thành công.

Diễn biến biến chứng trong phẫu thuật

Trong quá trình phẫu thuật, sau khi thực hiện hydrodissection và lấy nhân thủy tinh thể, phẫu thuật viên thực hiện bơm chất nhầy (viscoelastic) vào tiền phòng trước khi thực hiện bóc tách vỏ (bimanual IA). Biến chứng xảy ra khi cannula bơm chất nhầy bị tuột khỏi bơm tiêm, dẫn đến mất áp lực tiền phòng đột ngột. Phẫu thuật viên xác định có tình trạng rách bao sau (PCR) kèm theo sa dịch kính (vitreous prolapse). Sau khi đánh giá kỹ hơn, phẫu thuật viên phát hiện thêm tình trạng rách bao trước, khiến việc thực hiện kỹ thuật kẹp bao (optic capture) trở nên không khả thi.

Chiến lược xử trí và kết quả

Do tình trạng rách bao phức tạp và không có sẵn IOL ba mảnh (three-piece IOL) dự phòng, phẫu thuật viên quyết định hoãn đặt IOL. Sau 2 ngày, bệnh nhân được phẫu thuật đặt IOL ba mảnh vào rãnh thể mi (sulcus). Sau 1.5 đến 2 tháng, bệnh nhân được thực hiện phẫu thuật cắt bỏ bề mặt giác mạc (surface ablation) để điều chỉnh loạn thị tồn dư, đạt thị lực tốt cuối cùng. Các chuyên gia thảo luận nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì tiền phòng đóng (closed chamber) trong mọi bước phẫu thuật để ngăn ngừa sa dịch kính thêm.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Độ loạn thị bệnh nhân1.5 diopter
Loại IOL dự kiếnToric IOL
Loại IOL đặt sau 2 ngàyThree-piece IOL
Thời gian theo dõi sau phẫu thuật1.5 đến 2 tháng
Số lượng thủ thuật1 thủ thuật (bao gồm cả PRK)
Bình luận: Thông tin theo AIOS Editor Proceedings, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc hoãn đặt IOL khi gặp biến chứng rách bao phức tạp là một chiến lược an toàn, cho phép phẫu thuật viên có thời gian chuẩn bị vật liệu phù hợp (như IOL ba mảnh) và đánh giá lại tình trạng mắt. Hạn chế của ca này là việc thiếu hụt vật tư dự phòng ngay tại thời điểm xảy ra biến chứng. Các chuyên gia cũng lưu ý về sự khác biệt trong đặc tính vật lý của các loại chất nhầy (HPMC so với Healon) ảnh hưởng đến độ ổn định của tiền phòng khi sử dụng cannula.
  • Duy trì tiền phòng đóng (closed chamber) trong mọi bước phẫu thuật, đặc biệt khi thay đổi dụng cụ.
  • Luôn chuẩn bị sẵn phương án dự phòng (như IOL ba mảnh) cho các trường hợp có nguy cơ cao.
  • Có thể hoãn đặt IOL sang lần phẫu thuật sau nếu tình trạng bao không cho phép đặt an toàn trong cùng một phiên.
  • Sử dụng kỹ thuật cắt dịch kính (vitrectomy) từ phía sau nếu có thể để đảm bảo làm sạch dịch kính trong tiền phòng.
  • Cần lưu ý sự khác biệt về độ nhớt và tính chất của chất nhầy (viscoelastic) khi thao tác để tránh mất áp lực tiền phòng.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Harshul Tak, 2026, Iatrogenic Anterior and Posterior Capsule Rupture in case, AIOS Editor Proceedings 3, Video ID: xJP_QbyKoJ4.

Xem thêm