Phiên thảo luận AIOC 2026 GP120 về chủ đề đánh giá bác sĩ nội trú và học viên (n=1, cựu bác sĩ nội trú trình bày kinh nghiệm thực tế) đã làm rõ những thách thức trong việc chuẩn hóa đào tạo nhãn khoa. Mục tiêu cốt lõi của đào tạo nội trú là tối ưu hóa kết quả học tập, giúp học viên đạt được năng lực lâm sàng cần thiết để thực hành an toàn và hiệu quả sau khi tốt nghiệp.
Bản chất của cơ sở đào tạo và sự khác biệt trong trải nghiệm
Trải nghiệm đào tạo nội trú nhãn khoa có sự khác biệt đáng kể giữa các cơ sở. Các viện chuyên khoa nhãn khoa độc lập thường có lợi thế về dịch vụ chăm sóc cấp ba (tertiary care), trong khi các bệnh viện đa khoa hoặc công lập có thể coi khoa mắt không phải là ưu tiên hàng đầu, dẫn đến việc đào tạo đôi khi bị xao nhãng bởi các trách nhiệm hành chính của giảng viên. Một điểm khác biệt quan trọng là mức độ tiếp xúc với các ca cấp cứu; tại các viện chuyên khoa, số lượng ca cấp cứu có thể ít hơn, nhưng điều này không ảnh hưởng đáng kể đến năng lực thực hành sau một năm làm việc. Sự chênh lệch về số lượng ca phẫu thuật giữa các cơ sở là rất lớn, từ hàng chục đến hàng nghìn ca, đòi hỏi học viên phải chủ động tìm kiếm cơ hội học tập bổ sung thông qua các khóa học phẫu thuật, hội nghị và thực hành trên mô hình (wet lab).
Cấu trúc đào tạo và phương pháp giảng dạy
Cấu trúc khối lượng công việc trong nội trú ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả học tập. Một mô hình lý tưởng là tập trung vào đào tạo và tích lũy kỹ năng trong 6 tháng đầu, sau đó tăng dần trách nhiệm. Tuy nhiên, nhiều nơi áp dụng mô hình gây quá tải ngay từ năm đầu với công việc hành chính. Mục tiêu của nội trú là giúp học viên thành thạo phẫu thuật đục thủy tinh thể (cataract surgery) - kỹ năng nền tảng - đồng thời có sự tiếp xúc tối thiểu với các phẫu thuật chuyên khoa khác. Các phương pháp như thảo luận ca bệnh trực tiếp (live case taking) - nơi học viên có 20 phút khám và 10 phút viết bệnh án - được đánh giá cao hơn so với các buổi thảo luận PowerPoint kéo dài, vì nó mô phỏng sát thực tế thi cử (ví dụ: DNB practical). Các hình thức như journal clubs cần đảm bảo tính thực tiễn, và các buổi học đảo ngược (flipped classes) giúp ích cho việc nắm vững các chủ đề lý thuyết phức tạp.
Thách thức trong đánh giá và thi cử
Việc đánh giá năng lực nội trú đòi hỏi bộ kỹ năng riêng biệt, không chỉ dựa vào học thuật hay thâm niên. Thách thức lớn nhất trong các kỳ thi viva là sự không đồng nhất giữa kỳ vọng của giám khảo và câu trả lời của học viên. Các kỳ thi cần hướng tới sự khách quan, giảm thiểu định kiến cá nhân. Một ví dụ điển hình là việc sử dụng chất lỏng PFCL (perfluorocarbon liquid) trong phẫu thuật, nơi sự hiểu lầm về thuật ngữ có thể dẫn đến đánh giá sai lệch. Các kỳ thi nên tập trung vào việc khai thác tối đa kiến thức của học viên thay vì bẫy lỗi. Ngoài ra, việc đánh giá cần bao gồm cả các kỹ năng mềm, thái độ và sự thấu cảm, những giá trị thường bị bỏ qua trong các thông số đánh giá truyền thống.
Tối ưu hóa đào tạo và quản lý kỳ vọng
Để giảm bớt sự bất mãn (dysphoria) của học viên, cần có sự thấu hiểu giữa học viên và cơ sở đào tạo. Việc thiết kế các nhiệm vụ tại các buổi khám lưu động (camps) sao cho mang tính giáo dục cao hơn là rất quan trọng. Có một "điểm ngọt" (sweet spot) về số lượng ca bệnh để việc học tập đạt tối ưu; quá ít hoặc quá nhiều đều không tốt. Các giảng viên cần linh hoạt, hỗ trợ học viên trong việc cân bằng giữa công việc và học tập, đồng thời chú trọng đến sức khỏe thể chất và tinh thần của họ. Việc đào tạo không chỉ là truyền đạt kiến thức mà còn là rèn luyện thái độ, sự kỷ luật và tính chuyên nghiệp ngay từ tuần đầu tiên.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu | 1 cựu bác sĩ nội trú trình bày |
| Thời gian theo dõi | tài liệu không nêu |
| Số lượng views video YouTube | khoảng 20,000 views |
| Thời gian khám bệnh án (live case) | 20 phút khám, 10 phút viết bệnh án |
| Thời gian thi DNB practical | 15 phút với bệnh nhân, 5 phút viết bệnh án |
| Số lượng học viên/năm (tại cơ sở nêu) | 30 học viên |
| Số lượng nội trú/năm (tại cơ sở nêu) | 90 nội trú |
Bình luận: Thông tin theo [AIOC 2026, 2026]; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh sự cần thiết của việc chuyển đổi từ đánh giá summative (tổng kết) sang formative (quá trình) để có phản hồi liên tục. Hạn chế của tài liệu là dựa trên quan điểm cá nhân của một cựu học viên và một giảng viên, chưa phải là dữ liệu từ một nghiên cứu hệ thống.
- Tăng cường các buổi đánh giá formative với phản hồi ngay lập tức sau mỗi phiên giảng dạy.
- Áp dụng mô hình đánh giá dựa trên tiêu chí (criteria-based assessment) để giảm thiểu định kiến trong các kỳ thi viva.
- Sử dụng logbook điện tử để theo dõi liên tục quá trình thực hành và tiến độ học tập của học viên.
- Khuyến khích học viên tự ghi chép và thảo luận về các ca bệnh phức tạp để so sánh với quyết định của chuyên gia.
- Tổ chức các buổi thực hành trên mô hình (wet lab) và mô phỏng (simulators) trước khi cho phép học viên thực hiện trên bệnh nhân.
Tài liệu tham khảo:
AIOC 2026, 2026, GP120 Assessing the Residents & Trainees Session 4, aioseditorproceedings, 01:30:37, https://www.youtube.com/watch?v=8lYyzaIZbX4