Nghiên cứu meta-analysis (2024) tổng hợp dữ liệu từ 2 thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng (RCT) và 5 nghiên cứu thuần tập (cohort studies) với tổng cộng 377 bệnh nhân nhằm so sánh hiệu quả giữa phẫu thuật giải áp hốc mắt hai thành (two-wall orbital decompression) bao gồm giải áp thành trong-dưới và giải áp cân bằng (balanced decompression). Bệnh mắt do tuyến giáp (Thyroid-associated ophthalmopathy - TAO) là bệnh tự miễn phổ biến ở người trưởng thành, đặc trưng bởi sự tăng sinh nguyên bào sợi, tăng mỡ hốc mắt và phì đại cơ vận nhãn, dẫn đến tăng áp lực hốc mắt và các triệu chứng như lồi mắt (proptosis), bệnh lý thần kinh thị giác do chèn ép (compressive optic neuropathy).
Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu được thực hiện theo hướng dẫn PRISMA và đăng ký trên hệ thống PROSPERID (CRD42022354811). Các cơ sở dữ liệu bao gồm PubMed, Web of Science, Ovid, Cochrane Library và ClinicalTrials.gov đã được tìm kiếm từ khi bắt đầu đến ngày 21 tháng 3 năm 2023. Tiêu chí lựa chọn bao gồm các nghiên cứu can thiệp giải áp thành trong-dưới hoặc giải áp cân bằng kết hợp thành bên và thành trong. Tiêu chí loại trừ bao gồm các nghiên cứu không có dữ liệu đầy đủ về giải áp hai thành, nghiên cứu lặp lại hoặc chỉ tập trung vào giải áp một, ba hoặc bốn thành. Chất lượng các RCT được đánh giá bằng công cụ đánh giá nguy cơ sai lệch của Cochrane Collaboration, trong khi các nghiên cứu thuần tập được đánh giá bằng thang điểm Newcastle Ottawa Scale (NOS).
Kết quả phân tích
Kết quả cho thấy sau phẫu thuật giải áp cân bằng, tình trạng lồi mắt giảm đáng kể với MD=4.92, 95% CI (4.26, 5.58), P<0.0001. Thị lực cải thiện ở bệnh nhân TAO có bệnh lý thần kinh thị giác do chèn ép với MD=-0.35, 95% CI (-0.56, -0.13), P=0.001 và áp lực nội nhãn (intraocular pressure - IOP) giảm với MD=5.33, 95% CI (3.34, 7.32), P<0.0001. Khi so sánh trực tiếp giữa giải áp thành trong-dưới và giải áp cân bằng, không có sự khác biệt về hiệu quả giảm lồi mắt (MD=0.33, 95% CI (-1.80, 2.46), P=0.76) cũng như tỷ lệ xuất hiện song thị (diplopia) mới (OR=1.20, 95% CI (0.38, 3.76), P=0.76).
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tổng số bệnh nhân | 377 bệnh nhân |
| Số lượng nghiên cứu | 2 RCT và 5 nghiên cứu thuần tập |
| MD giảm lồi mắt (giải áp cân bằng) | 4.92, 95% CI (4.26, 5.58), P<0.0001 |
| MD cải thiện thị lực (giải áp cân bằng) | -0.35, 95% CI (-0.56, -0.13), P=0.001 |
| MD giảm IOP (giải áp cân bằng) | 5.33, 95% CI (3.34, 7.32), P<0.0001 |
| OR song thị mới (so sánh 2 phương pháp) | 1.20, 95% CI (0.38, 3.76), P=0.76 |
Bình luận: Thông tin theo Yu Jinhai et al., 2024; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Nghiên cứu này cung cấp bằng chứng cho thấy cả hai phương pháp giải áp hai thành đều hiệu quả, tuy nhiên hạn chế lớn là cỡ mẫu nhỏ và sự không đồng nhất giữa các nghiên cứu (I2 > 50%). Việc bảo tồn cấu trúc xương (bone-supporting strut) ở thành trong-dưới là yếu tố then chốt để giảm nguy cơ song thị hậu phẫu.
- Lựa chọn phương pháp giải áp dựa trên kinh nghiệm phẫu thuật viên và sự quen thuộc với kỹ thuật.
- Cần bảo tồn cấu trúc xương thành trong-dưới để giảm nguy cơ song thị mới.
- Giải áp cân bằng có hiệu quả tốt trong cải thiện thị lực ở bệnh nhân có bệnh lý thần kinh thị giác do chèn ép.
- Cần thận trọng khi áp dụng kết quả do số lượng nghiên cứu chất lượng cao còn hạn chế.
Tài liệu tham khảo:
Yu Jinhai, Chen Yunxiu, Xiong Chao, Wang Yaohua, Yuan Kai, Liao Hongfei, 2024, A meta-analysis of the efficacy of two-wall orbital decompression operations for thyroid-associated ophthalmopathy, International Ophthalmology, 44:81, DOI: 10.1007/s10792-024-03039-3