Trong bài giảng Maestro Lecture lần thứ 27 năm 2023, Giáo sư Andrés Benatti đã trình bày về mối liên hệ mật thiết giữa phẫu thuật khúc xạ, phẫu thuật đục thủy tinh thể và sức khỏe bề mặt nhãn cầu (ocular surface). Bài giảng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh giá tiền phẫu kỹ lưỡng để tối ưu hóa kết quả thị giác và giảm thiểu các biến chứng bề mặt nhãn cầu cho bệnh nhân.
Thị trường phẫu thuật khúc xạ toàn cầu
Dữ liệu cho thấy sự tăng trưởng mạnh mẽ của phẫu thuật khúc xạ trên toàn thế giới. Trung Quốc chiếm khoảng 25% thị phần phẫu thuật điều chỉnh thị lực bằng laser, tiếp theo là Hoa Kỳ với gần 20% và Tây Âu với 15%. Tại Mỹ Latinh, tỷ lệ này thấp hơn 10%. Dự báo đến năm 2026, số lượng thủ thuật toàn cầu có thể đạt gần 6 triệu ca, tăng từ mức 3,6 triệu lên 5,8 triệu ca. Ngành công nghiệp phẫu thuật khúc xạ dự kiến đạt giá trị 20 tỷ USD vào năm 2026, với tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) khoảng 8%.
Tác động của khô mắt đến năng suất lao động
Khô mắt (dry eye disease) không chỉ là vấn đề lâm sàng mà còn ảnh hưởng lớn đến kinh tế. Một nghiên cứu tại Nhật Bản cho thấy tổn thất năng suất do khô mắt ở nhân viên văn phòng có thể lên tới 9-15 tỷ USD mỗi năm. Bệnh nhân khô mắt nặng có điểm số chất lượng cuộc sống tương đương với bệnh nhân đang chạy thận hoặc bị gãy xương hông. Các nghiên cứu sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cho thấy mức độ mất năng suất lao động là 11% ở nhóm khô mắt mức độ trung bình, 18% ở nhóm khô mắt nặng và lên tới 35% khi đánh giá qua các thang đo AI.
Phẫu thuật khúc xạ và bề mặt nhãn cầu
Phẫu thuật khúc xạ có thể gây ra hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng khô mắt do giảm độ nhạy cảm giác mạc, giảm tần số chớp mắt và tổn thương tế bào biểu mô. Một nghiên cứu đa trung tâm tại Trung Quốc cho thấy 41% ứng viên phẫu thuật khúc xạ đã có tình trạng khô mắt trước phẫu thuật. Tỷ lệ mắc khô mắt sau phẫu thuật khúc xạ được ghi nhận là 6%. Theo nghiên cứu của Torricelli và cộng sự, khoảng 3,7% - 4% bệnh nhân bị chống chỉ định phẫu thuật khúc xạ do bệnh lý khô mắt không đáp ứng với điều trị.
So sánh LASIK và SMILE
Các nghiên cứu so sánh giữa LASIK và SMILE (Small Incision Lenticule Extraction) cho thấy kết quả về khô mắt sau 20 tháng theo dõi là tương đương. Mặc dù SMILE có thể có tác động thấp hơn đến bề mặt nhãn cầu trong những tháng đầu sau phẫu thuật, các thông số khách quan không cho thấy sự vượt trội hoàn toàn so với LASIK. Việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào đánh giá tiền phẫu và tình trạng bề mặt nhãn cầu của từng bệnh nhân.
Quản lý bệnh nhân trước phẫu thuật
Giáo sư Benatti đề xuất 5 trụ cột trong đánh giá tiền phẫu: nghiệm pháp Schirmer, thời gian vỡ phim nước mắt (breakup time), chụp tuyến Meibomian (meibography), nhuộm bề mặt nhãn cầu và khai thác tiền sử. Việc sử dụng cyclosporine trong 1 tháng trước phẫu thuật đã được chứng minh giúp cải thiện kết quả khúc xạ. Cụ thể, tỷ lệ bệnh nhân đạt kết quả trong khoảng 0,25 - 0,5 diopters tăng từ 41% lên 47% sau khi điều trị bằng cyclosporine. Tỷ lệ bệnh nhân có điểm Oxford grade 0 tăng từ 47% lên 56%.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tăng trưởng phẫu thuật khúc xạ (2021-2026) | 3,6 triệu lên 5,8 triệu ca |
| Tổn thất năng suất do khô mắt (Nhật Bản) | 9-15 tỷ USD/năm |
| Tỷ lệ khô mắt trước phẫu thuật (Trung Quốc) | 41% ứng viên |
| Tỷ lệ khô mắt sau phẫu thuật khúc xạ | 6% |
| Tỷ lệ chống chỉ định phẫu thuật do khô mắt | 3,7% - 4% |
| Cải thiện kết quả khúc xạ sau cyclosporine | 41% lên 47% (trong 0,5 diopters) |
Bình luận: Thông tin theo [Maestro Lecture, 2023]; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc cá thể hóa điều trị (personalized treatment) và quản lý bề mặt nhãn cầu là chìa khóa để giảm thiểu biến chứng. Hạn chế của bài giảng là dữ liệu về các nghiên cứu cụ thể không được trích dẫn chi tiết về cỡ mẫu (n) và thiết kế nghiên cứu (RCT hay quan sát), do đó cần thận trọng khi áp dụng các con số này vào thực hành lâm sàng.
- Thực hiện đánh giá tiền phẫu toàn diện (5 trụ cột) cho mọi bệnh nhân phẫu thuật khúc xạ.
- Cân nhắc điều trị khô mắt bằng cyclosporine trước phẫu thuật để cải thiện độ chính xác của kết quả khúc xạ.
- Giáo dục bệnh nhân về quy tắc 20-20-20 để giảm thiểu hội chứng thị giác màn hình (Computer Vision Syndrome - CVS).
- Hạn chế sử dụng thuốc nhỏ mắt có chất bảo quản trong giai đoạn hậu phẫu.
- Cá thể hóa lựa chọn phương pháp phẫu thuật dựa trên tình trạng bề mặt nhãn cầu của từng bệnh nhân.
Tài liệu tham khảo:
Andrés Benatti, 2023, Refractive Surgery and Ocular Surface, MAESTRO LECTURES, Video ID: 9A2jcqRfsWk.