Quản lý biến chứng phẫu thuật nhãn khoa: Bài học từ phiên Unplanned Cut tại AIOC 2026

Bs Ngô Hữu Thế
2.11.26
Last Updated

Phiên hội thảo "Unplanned Cut - When Things Don't Go as Planned" tại AIOC 2026 với sự tham gia của 8 diễn giả quốc gia đã trình bày các tình huống biến chứng phẫu thuật nhãn khoa phức tạp và chiến lược xử trí thực tế. Mục tiêu của phiên là chia sẻ kinh nghiệm quản lý các bước phẫu thuật không theo kế hoạch, từ phẫu thuật cơ vận nhãn, phacoemulsification trên mắt bệnh lý đến các biến chứng trong phẫu thuật glaucoma.

Quản lý tổn thương cơ trực trong phẫu thuật bong võng mạc

Trường hợp đầu tiên được trình bày là một ca tổn thương cơ trực trong (medial rectus) trong quá trình phẫu thuật bong võng mạc. Tác giả báo cáo tình huống cơ trực trong bị cắt nhầm do dính vào kết mạc trong một ca u mỡ (lipodermoid). Việc xử trí bao gồm tiếp cận theo nhóm (team approach) để tìm kiếm và khâu lại cơ. Kết quả bệnh nhân đạt trạng thái nhãn vị (ortho) vào ngày hậu phẫu thứ nhất. Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu rõ giải phẫu cơ ngoại nhãn (extraocular muscles) để tránh các sai sót không đáng có trong quá trình bóc tách.

Phacoemulsification trên mắt cận thị nặng kèm đục giác mạc

Ca lâm sàng thứ hai mô tả phẫu thuật phaco trên bệnh nhân 60 tuổi, mắt độc nhất, cận thị nặng (high myopia) và đục thủy tinh thể quá chín (hypermature cataract) kèm đục giác mạc mạch máu hóa 1/3 dưới. Phẫu thuật viên sử dụng kỹ thuật micro-rexis và chuyển đổi giữa các chế độ cắt nhân (chop) và loại bỏ từng phần (quadrant removal) để tối ưu hóa tầm nhìn. Để giảm viêm, phẫu thuật viên tiêm pilocarpine và triamcinolone acetonide vào tiền phòng. Kết quả thị lực đạt 6/18 sau 15 ngày. Các chuyên gia thảo luận về việc sử dụng kỹ thuật pinhole pupilloplasty thay vì cắt mống mắt quang học (optical iridectomy) để tối ưu hóa thị lực và giảm chói.

Xử trí biến chứng trong phẫu thuật Glaucoma

Ca thứ ba liên quan đến bệnh nhân 74 tuổi có tiền sử phẫu thuật cắt bè củng mạc (trabeculectomy) hai mắt, nay cần phẫu thuật đục thủy tinh thể. Phẫu thuật viên sử dụng vòng giãn đồng tử Beehler X (BX pupil expander) để hỗ trợ thao tác. Biến chứng xảy ra khi vòng giãn đồng tử khó tháo và cần kỹ thuật tháo chuyên biệt. Một ca khác báo cáo tình trạng bong dây chằng thể thủy tinh (zonular dialysis) 4-5 giờ đồng hồ trong phẫu thuật phaco. Chiến lược xử trí bao gồm sử dụng móc mống mắt (iris hooks) để hỗ trợ, thực hiện cắt dịch kính (vitrectomy) và đặt IOL kẹp mống mắt (iris claw lens) làm giá đỡ.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu8 diễn giả, 100 entries
Loại phẫu thuậtPhacoemulsification, phẫu thuật cơ, phẫu thuật glaucoma
Biến chứng chínhTổn thương cơ, bong dây chằng, rách bao sau (PCR)
Kết quả thị lực (ca 2)6/18 (ngày 15)
Kết quả thị lực (ca 3)6/6 (1 tháng)
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các ca lâm sàng cho thấy tầm quan trọng của việc chuẩn bị sẵn sàng các phương án dự phòng (backup) như IOL 3 mảnh, thiết bị cắt dịch kính và kỹ thuật khâu cố định IOL. Hạn chế của các báo cáo này là tính chất hồi cứu và sự khác biệt trong kỹ thuật cá nhân của từng phẫu thuật viên.
  • Luôn duy trì kho dự phòng (backup) các loại IOL và thiết bị hỗ trợ phẫu thuật.
  • Kỹ thuật cắt dịch kính (vitrectomy) qua pars plana là tiêu chuẩn vàng khi có rách bao sau và thoát dịch kính.
  • Sử dụng chất nhầy (viscoelastic) đúng cách để duy trì tiền phòng và bảo vệ nội mô giác mạc.
  • Cân nhắc kỹ thuật pinhole pupilloplasty trong các trường hợp sẹo giác mạc lệch tâm để cải thiện thị lực.
  • Luôn sẵn sàng chuyển đổi kỹ thuật phẫu thuật (ví dụ: từ phaco sang SICS) khi gặp biến chứng không thể kiểm soát.

Tài liệu tham khảo:

AIOS, 2026, AIOC2026 GP169 - UNPLANNED CUT - When Things Don't Go as Planned - A Video-Based Complications, YouTube Channel: aioseditorproceedings, Video ID: DlO0H1ZsuC8.

Xem thêm