Phiên tranh luận AIOS 2026 (AIOC 2026 GP18) tại Maharashtra Ophthalmological Society đã tập trung vào các chủ đề gây tranh cãi trong nhãn khoa hiện đại, bao gồm lựa chọn thủy tinh thể nhân tạo (IOL), kỹ thuật phẫu thuật khúc xạ và chiến lược kiểm soát cận thị ở trẻ em. Phiên thảo luận kéo dài 70 phút với sự tham gia của nhiều chuyên gia nhằm làm rõ các quan điểm lâm sàng dựa trên bằng chứng thực tế.
EDOF versus Multifocal IOLs
Cuộc tranh luận về IOL tập trung vào sự cân bằng giữa chất lượng thị giác và sự độc lập với kính. Các IOL đa tiêu cự (multifocal IOLs) sử dụng thiết kế nhiễu xạ (diffractive) để phân tách ánh sáng thành nhiều tiêu điểm, giúp cải thiện thị lực gần nhưng thường đi kèm với hiện tượng chói, quầng (glare and halos) và giảm độ nhạy tương phản (contrast sensitivity). Ngược lại, các IOL có độ sâu tiêu cự mở rộng (EDOF) cung cấp đường cong defocus liên tục, tối ưu hóa phân bổ năng lượng và giảm thiểu các khoảng tối trong thị lực, giúp bệnh nhân có thị lực xa và trung gian tốt hơn với độ nhạy tương phản gần giống như IOL đơn tiêu cự. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng việc lựa chọn IOL cần cá thể hóa, đặc biệt với những bệnh nhân có bệnh lý bề mặt nhãn cầu nhẹ, glaucoma giai đoạn sớm hoặc tiền sử LASIK.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỷ lệ độc lập kính (Trifocal) | 93% |
| Tỷ lệ độc lập kính (EDOF) | 78% |
| Tỷ lệ độc lập kính gần (Trifocal) | 80% |
| Tỷ lệ độc lập kính gần (EDOF) | 52% |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các số liệu về tỷ lệ độc lập kính được trích dẫn từ các nghiên cứu ESCRS và Journal of Cataract Refractive Surgery. Cần lưu ý rằng sự hài lòng của bệnh nhân phụ thuộc lớn vào kỳ vọng và đặc điểm giải phẫu mắt (ví dụ: angle kappa).
CLEKs versus LASIK
Trong phẫu thuật khúc xạ, các thủ thuật lấy lenticule (như CLEAR X, SMILE) được so sánh với LASIK truyền thống. Ưu điểm chính của các thủ thuật lenticule là tính xâm lấn tối thiểu (vết mổ 2 mm), bảo tồn cấu trúc cơ sinh học của giác mạc (Bowman's membrane) và giảm thiểu rối loạn thần kinh giác mạc, dẫn đến phục hồi cảm giác nhanh hơn và giảm nguy cơ khô mắt. Các nghiên cứu trên xác (cadaveric eye study) cho thấy việc tạo vạt LASIK ở độ sâu 90-160 micron làm giảm độ bền giác mạc từ 9-32%, trong khi các thủ thuật lenticule bảo tồn tốt hơn độ bền này. Tuy nhiên, LASIK vẫn được coi là tiêu chuẩn vàng nhờ tính linh hoạt cao, khả năng điều trị đa dạng (cận, viễn, loạn thị) và bề dày kinh nghiệm lâm sàng gần 4 thập kỷ.
Trabeculectomy versus MIGS
Tranh luận về phẫu thuật glaucoma nhấn mạnh vai trò của phẫu thuật cắt bè củng mạc (trabeculectomy) như một tiêu chuẩn vàng trong việc hạ nhãn áp (IOP) xuống mức thấp (low teens). Mặc dù các phẫu thuật xâm lấn tối thiểu (MIGS) mang lại độ an toàn cao hơn và phục hồi nhanh hơn, chúng thường có hiệu quả hạ nhãn áp khiêm tốn hơn và thường được kết hợp với phẫu thuật đục thủy tinh thể. Một phân tích tổng hợp năm 2026 trên 2.476 mắt cho thấy trabeculectomy đạt mức giảm nhãn áp cao hơn ít nhất 2 mm Hg so với MIGS. Việc lựa chọn giữa hai phương pháp phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh và mục tiêu kiểm soát nhãn áp dài hạn.
Low-dose Atropine versus Myopia Control Glasses
Kiểm soát cận thị ở trẻ em là ưu tiên hàng đầu với dự báo 50% dân số thế giới sẽ bị cận thị vào năm 2050. Atropine liều thấp (0,01% và 0,05%) được coi là can thiệp dược lý hiệu quả nhất. Các nghiên cứu như ATOM và LAMP cung cấp bằng chứng mạnh mẽ về hiệu quả của atropine trong việc làm chậm quá trình dài ra của trục nhãn cầu. Trong khi đó, các loại kính kiểm soát cận thị (như Stellest, Hoya MiyoSmart) sử dụng công nghệ lenslet để tạo ra defocus ngoại vi, giúp làm chậm tiến triển cận thị. Sự kết hợp giữa atropine và kính kiểm soát cận thị đang trở thành xu hướng điều trị bổ trợ cho các trường hợp cận thị tiến triển nhanh.
- Ưu tiên can thiệp sớm bằng thay đổi lối sống (tăng thời gian ngoài trời).
- Atropine liều thấp là lựa chọn đầu tay cho cận thị tiến triển.
- Cá thể hóa điều trị dựa trên đáp ứng lâm sàng và sự tuân thủ của bệnh nhân.
- Cân nhắc kết hợp kính kiểm soát cận thị nếu đơn trị liệu atropine không đạt hiệu quả.
- Theo dõi sát sao trục nhãn cầu và khúc xạ để điều chỉnh phác đồ kịp thời.
Tài liệu tham khảo:
Maharashtra Ophthalmological Society, 2026, AIOC 2026 GP18 AIOS Debate Session, YouTube Channel: aioseditorproceedings, Video ID: _9QOmjb_DLE.