Hội thảo "The Grand Glaucoma Debate" tại AIOC 2026 đã tập trung thảo luận các chủ đề nóng trong quản lý bệnh Glaucoma, bao gồm việc sử dụng OCT để quyết định can thiệp sớm và so sánh hiệu quả giữa phẫu thuật xâm lấn tối thiểu (MIGS) với phẫu thuật lọc truyền thống. Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cá thể hóa điều trị dựa trên tốc độ tiến triển bệnh và mục tiêu áp lực nội nhãn (IOP) của từng bệnh nhân.
Escalating treatment in eyes with OCT RNFL progression
Các diễn giả thảo luận về việc liệu có nên tăng cường điều trị dựa trên tiến triển của lớp sợi thần kinh võng mạc (RNFL) trên OCT khi chưa có tổn thương thị trường hay không. Một nghiên cứu trên 240 mắt cho thấy tiến triển RNFL có thể được phát hiện trước thị trường 2 năm. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo về nguy cơ điều trị quá mức (overt treatment) và nhấn mạnh cần xác nhận tiến triển bằng ít nhất 2-3 lần quét. Các hạn chế của OCT bao gồm hiệu ứng "flow effect" ở giai đoạn muộn (RNFL mỏng dưới 50 micron), biến đổi do lão hóa tự nhiên, sai số phân đoạn (segmentation errors) và sự khác biệt giữa các thiết bị.
MIGS versus Trabeculectomy in medically uncontrolled glaucoma
Cuộc tranh luận so sánh giữa MIGS (stenting/cutting) và phẫu thuật lọc (trabeculectomy). Phẫu thuật stenting được đánh giá cao nhờ tính xâm lấn tối thiểu, bảo tồn cấu trúc tự nhiên và phục hồi thị lực nhanh. Ngược lại, phẫu thuật lọc vẫn được coi là tiêu chuẩn vàng cho các trường hợp cần hạ IOP sâu (low teens) nhờ khả năng kiểm soát áp lực mạnh mẽ và bền vững. Các chuyên gia lưu ý rằng phẫu thuật lọc đòi hỏi kỹ năng cao và quản lý hậu phẫu phức tạp hơn. Dữ liệu từ các thử nghiệm như Horizon cho thấy hiệu quả bền vững của stenting, nhưng cần thêm các nghiên cứu đối đầu trực tiếp (head-to-head) để xác định chỉ định tối ưu.
GAT 360 versus Limited Gonotomy
So sánh giữa GAT (Gonioscopy-Assisted Transluminal Trabeculotomy) 360 độ và gonotomy giới hạn. GAT 360 độ được báo cáo đạt mức giảm IOP 30-40% với khả năng giảm thuốc nhỏ mắt đáng kể. Một nghiên cứu so sánh GAT 360 độ với gonotomy 180 độ cho thấy mức giảm IOP lần lượt là 47.7% và 37.5%. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng gonotomy giới hạn có thể đủ hiệu quả cho các trường hợp nhẹ đến trung bình với ít sang chấn hơn. Cả hai phương pháp đều có nguy cơ xuất huyết tiền phòng (hyphema) thoáng qua.
Progressive Normal Tension Glaucoma (NTG)
Quản lý NTG đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng về các yếu tố nguy cơ mạch máu (huyết áp thấp ban đêm, co thắt mạch). Phẫu thuật lọc có thể được chỉ định khi điều trị nội khoa không đạt mục tiêu IOP (thường là mức đơn chữ số). Các chuyên gia nhấn mạnh cần loại trừ các bệnh lý giả Glaucoma (masqueraders) như khối u nội sọ trước khi quyết định phẫu thuật. Việc cá thể hóa dựa trên sự phụ thuộc vào áp lực (pressure-dependent) hay không là chìa khóa trong quản lý NTG.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu nghiên cứu RNFL | 240 mắt |
| Thời gian phát hiện tiến triển sớm | 2 năm trước thị trường |
| Giảm IOP với GAT 360 độ | 30-40% |
| Giảm IOP GAT 360 vs 180 độ | 47.7% vs 37.5% |
| Tỷ lệ tiến triển NTG (điều trị) | 12% |
| Tỷ lệ tiến triển NTG (không điều trị) | 35% |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các diễn giả thống nhất rằng không có quy tắc "blanket rule" cho mọi bệnh nhân. Việc lựa chọn giữa MIGS và phẫu thuật lọc phụ thuộc vào mục tiêu IOP, tốc độ tiến triển và khả năng tuân thủ của bệnh nhân. Cần thận trọng với các nghiên cứu do ngành công nghiệp tài trợ (53% trong một systematic review được trích dẫn).
- Cá thể hóa mục tiêu IOP dựa trên tốc độ tiến triển và tình trạng toàn thân.
- Sử dụng OCT để theo dõi tiến triển nhưng cần xác nhận bằng nhiều lần quét.
- Ưu tiên MIGS cho các trường hợp nhẹ-trung bình để giảm gánh nặng thuốc.
- Phẫu thuật lọc vẫn là lựa chọn hàng đầu cho các trường hợp cần hạ IOP sâu và bền vững.
- Luôn loại trừ các bệnh lý thần kinh thị giác khác trước khi chẩn đoán NTG.
Tài liệu tham khảo:
AIOS, 2026, Hot Topics in Glaucoma: The Grand Glaucoma Debate of AIOS 2026, AIOC 2026 Proceedings, Video ID: k-kBBJc_ZQo.