Tại hội nghị AIOC 2026, các báo cáo khoa học đã trình bày những tiến bộ trong việc tối ưu hóa kết quả phẫu thuật giác mạc thông qua các kỹ thuật can thiệp mới và đánh giá dài hạn. Các nghiên cứu tập trung vào việc giải quyết các khiếm khuyết tại vị trí tiếp giáp giữa mảnh ghép và giác mạc chủ (graft-host junction) cũng như so sánh các phương pháp phẫu thuật nội mô hiện đại.
Can thiệp tái tạo tại vị trí tiếp giáp mảnh ghép-giác mạc chủ
Nghiên cứu can thiệp tiền cứu trên 7 bệnh nhân (tuổi trung bình 46) đã đánh giá hiệu quả của việc sử dụng tế bào gốc biểu mô rìa (limbal epithelial stem cells) kết hợp với hướng dẫn của OCT tích hợp trong kính hiển vi (integrated OCT - iOCT) để điều trị tình trạng mờ giác mạc dai dẳng sau ghép giác mạc xuyên (penetrating keratoplasty). Các tiêu chuẩn chọn bệnh bao gồm dấu hiệu lâm sàng dai dẳng ít nhất 3 tháng sau phẫu thuật, độ trong giác mạc chủ dưới 2 và thị lực tốt nhất có chỉnh kính (BCVA) là 20/60. Kỹ thuật này tập trung vào việc lập bản đồ các bước hoặc sự gián đoạn tại vị trí tiếp giáp dưới 50 micrometers, chuẩn bị giường nhận và đặt tế bào gốc trực tiếp tại vị trí khiếm khuyết, sau đó cố định màng ối (amniotic membrane). Kết quả cho thấy sự cải thiện đáng kể về độ trong giác mạc (hơn 1 độ) và thị lực logMAR BCV sau 3 tháng theo dõi mà không ghi nhận biến chứng lớn.
So sánh các phương pháp phẫu thuật nội mô
Một nghiên cứu dọc tiền cứu trên 50 mắt đã đánh giá kết quả của phẫu thuật DSEK (Descemet's stripping endothelial keratoplasty) trong điều trị rối loạn chức năng nội mô giác mạc. Chỉ định phổ biến nhất là bệnh lý giác mạc bóng nước giả thể thủy tinh (pseudophakic bullous keratopathy - 68%), tiếp theo là loạn dưỡng Fuchs (24%) và loạn dưỡng nội mô di truyền (CHED - 8%). Thị lực BCVA đạt 20/60 hoặc tốt hơn ở 74% trường hợp sau phẫu thuật. Tỷ lệ mất tế bào nội mô là 26%, với tỷ lệ lệch mảnh ghép là 6%. Một nghiên cứu khác trên 500 mắt (442 bệnh nhân) so sánh DMEK (Descemet's membrane endothelial keratoplasty) sử dụng mảnh ghép trephine ngoại vi (PD) và trung tâm (CD) cho thấy DMEK PD có mật độ tế bào nội mô cao hơn đáng kể so với DMEK CD ở tất cả các mốc thời gian theo dõi 5 năm.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu nghiên cứu tế bào gốc | 7 bệnh nhân, tiền cứu can thiệp |
| Cỡ mẫu nghiên cứu DSEK | 50 mắt, dọc tiền cứu |
| Cỡ mẫu nghiên cứu DMEK | 500 mắt, hồi cứu so sánh |
| Tỷ lệ lệch mảnh ghép DMEK | 7% |
| Tỷ lệ mất tế bào nội mô DSEK | 26% |
| Thị lực BCVA sau DSEK | 20/60 hoặc tốt hơn ở 74% trường hợp |
Bình luận: Các nghiên cứu trên nhấn mạnh vai trò của iOCT trong việc tăng độ chính xác khi xử lý các khiếm khuyết tại vị trí tiếp giáp mảnh ghép, một yếu tố thường bị bỏ qua nhưng ảnh hưởng lớn đến chất lượng thị giác. Đối với phẫu thuật nội mô, việc lựa chọn kỹ thuật trephine ngoại vi (PD) trong DMEK cho thấy ưu thế về bảo tồn mật độ tế bào nội mô dài hạn. Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng.
- Sử dụng iOCT để xác định chính xác các khiếm khuyết tại vị trí tiếp giáp mảnh ghép-giác mạc chủ nhằm cải thiện độ trong giác mạc.
- Ưu tiên kỹ thuật trephine ngoại vi trong DMEK để tối ưu hóa mật độ tế bào nội mô dài hạn.
- Tarsorrhaphy là biện pháp hỗ trợ quan trọng trong quản lý các biến chứng bề mặt giác mạc dai dẳng.
- Cần theo dõi sát các trường hợp ghép giác mạc có bệnh lý nền như herpes zoster ophthalmicus do nguy cơ viêm mạn tính và tái phát.
- Đánh giá kỹ lưỡng tình trạng nội mô trước phẫu thuật để lựa chọn phương pháp ghép phù hợp (DSEK hoặc DMEK).
Tài liệu tham khảo:
Dr. Srishti et al., 2026, AIOC 2026 Free Paper Cornea I, aioseditorproceedings, Video ID: 7Y_GOO7FEq8.