Tại hội thảo AIOC 2026 (IC107), Dr. Vandana C Nath đã trình bày về các ca lâm sàng bong màng Descemet (Descemet’s Detachment - DD) sau phẫu thuật đục thủy tinh thể, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát hiện sớm và can thiệp kịp thời. Bong màng Descemet là một biến chứng tiềm ẩn có thể xảy ra tại vị trí vết mổ chính, thường bị bỏ qua nếu chỉ biểu hiện dưới dạng các nếp gấp nhỏ ở ngoại vi, nhưng có thể tiến triển thành bong diện rộng gây phù giác mạc kéo dài.
Nhận diện và chẩn đoán bong màng Descemet
Việc nhận diện sớm DD là yếu tố then chốt để bảo tồn thị lực. Các dấu hiệu lâm sàng bao gồm nếp gấp màng Descemet ở vùng ngoại vi, phù giác mạc tiến triển và sự lo lắng của bệnh nhân (thường được mô tả là hội chứng mắt thứ hai - second eye syndrome). Tác giả khuyến cáo sử dụng chụp cắt lớp bán phần trước (Anterior Segment Optical Coherence Tomography - AS-OCT) để xác định chính xác mức độ bong. Đo độ dày giác mạc (pachymetry) là công cụ hỗ trợ đắc lực; ví dụ, trong một ca lâm sàng, độ dày giác mạc vùng ngoại vi thái dương ghi nhận >700 µm trong khi vùng trung tâm là 555 µm, cho thấy sự khu trú của tổn thương.
Chiến lược xử trí và can thiệp
Khi phát hiện DD, không nên trì hoãn điều trị quá 2 tuần. Phương pháp can thiệp bao gồm tiêm khí (air injection) vào tiền phòng để áp màng Descemet. Kỹ thuật thực hiện cần sử dụng kim 30 gauge, tiêm khí từ phía đối diện với vị trí bong. Cần lưu ý tránh làm tổn thương thêm màng Descemet bằng cách không cạo từ phía nội mô mà nên nắn chỉnh từ phía mô đệm. Trong quá trình phẫu thuật, nếu phát hiện DD, cần tránh thao tác hút (aspiration) gần vùng bong để ngăn ngừa tổn thương lan rộng. Sau khi tiêm khí, cần theo dõi sát nguy cơ tăng nhãn áp do nghẽn đồng tử (pupillary block).
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu | 3 ca lâm sàng |
| Độ dày giác mạc (ca 1) | >700 µm (vùng thái dương), 555 µm (trung tâm) |
| Thời gian can thiệp khuyến cáo | Không quá 2 tuần |
| Độ dày giác mạc (ca 3) | >767 µm (sau 1 ngày hậu phẫu) |
| Thị lực sau điều trị (ca 1) | 6/9 |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc không nên chủ quan với các nếp gấp nhỏ ở ngoại vi. Hạn chế của tài liệu là báo cáo ca lâm sàng đơn lẻ, thiếu dữ liệu thống kê quy mô lớn. Việc sử dụng AS-OCT là tiêu chuẩn vàng để xác định sự hiện diện và mức độ bong, giúp tránh các can thiệp không cần thiết hoặc quá muộn.
- Luôn kiểm tra kỹ vết mổ chính và các vết mổ phụ bằng AS-OCT nếu nghi ngờ có nếp gấp màng Descemet.
- Không trì hoãn tiêm khí quá 2 tuần vì nguy cơ phù giác mạc kéo dài và hình thành sẹo giác mạc.
- Khi thực hiện hút vỏ (IA), luôn giữ đầu hút cách xa vùng màng Descemet bị bong.
- Luôn theo dõi nhãn áp sau khi tiêm khí để phát hiện sớm biến chứng nghẽn đồng tử.
- Kết hợp đánh giá độ dày giác mạc (pachymetry) định kỳ để theo dõi tiến triển của phù giác mạc.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Vandana C Nath, 2026, The Case of the Ubiquitous Incisional Descemet’s Detachment, AIOC 2026 IC107, Video ID: K34Yo_0rmfI.