Tổng quan vấn đề
Thoái hóa hoàng điểm tuổi già (AMD) là nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa ở các quốc gia phát triển. Bệnh được chia thành hai thể chính: thể khô (không tân mạch) chiếm 85-90% trường hợp, đặc trưng bởi sự tích tụ drusen và teo biểu mô sắc tố võng mạc (RPE); và thể ướt (tân mạch), dù ít phổ biến hơn nhưng gây ra hơn 80% các trường hợp mất thị lực nghiêm trọng do rò rỉ dịch, xuất huyết và hình thành sẹo xơ.
Cơ chế bệnh sinh liên quan mật thiết đến tình trạng viêm mạn tính, đặc biệt là sự kích hoạt hệ thống bổ thể. Các yếu tố nguy cơ bao gồm tuổi tác, di truyền (đặc biệt là các biến thể gen liên quan đến yếu tố bổ thể H), và các yếu tố môi trường như hút thuốc lá.
Tổng hợp Khuyến cáo / Phương pháp trọng tâm
| Nhóm yếu tố nguy cơ | Các yếu tố cụ thể |
|---|---|
| Bằng chứng mạnh | Tuổi cao, Hút thuốc lá, Chủng tộc Caucasian, Di truyền |
| Bằng chứng trung bình | Béo phì, Tăng huyết áp, Bệnh tim mạch, Fibrinogen huyết tương cao, Thiếu hụt chất chống oxy hóa/lutein |
| Bằng chứng mâu thuẫn | Giới tính, Phơi nhiễm ánh sáng, Màu mống mắt, Đái tháo đường, Phẫu thuật đục thủy tinh thể |
Ứng dụng thực tiễn
- Quản lý yếu tố nguy cơ: Khuyến cáo cai thuốc lá, kiểm soát cân nặng và huyết áp là các biện pháp thay đổi lối sống quan trọng nhất để làm chậm tiến triển bệnh.
- Can thiệp dinh dưỡng: Dựa trên nghiên cứu AREDS-2, bổ sung lutein và zeaxanthin được ưu tiên thay thế cho beta-carotene để giảm nguy cơ tiến triển sang AMD giai đoạn muộn.
- Điều trị tân mạch: Liệu pháp anti-VEGF (ranibizumab, aflibercept, bevacizumab) hiện là tiêu chuẩn vàng, thay thế hoàn toàn cho laser quang đông nhiệt và liệu pháp quang động (PDT) trong hầu hết các trường hợp.
- Theo dõi: Sử dụng OCT và chụp mạch huỳnh quang (FA) là bắt buộc để chẩn đoán xác định và đánh giá tiêu chuẩn tái điều trị anti-VEGF.
Tài liệu tham khảo:
Storey P, Hark L, Haller JA. Age-Related Macular Degeneration: An Overview. In: Handbook of Nutrition, Diet, and the Eye. 2014:11-20. doi:10.1016/B978-0-12-401717-7.00002-2
(Tệp gốc: Chapter-2---Age-Related-Macular-Degenerati_2014_Handbook-of-Nutrition--Diet-.pdf)