Tổng quan vấn đề
Microsporidia là các vi sinh vật nhân thực đơn bào, hiện được phân loại thuộc nhóm nấm, với giác mạc là cơ quan bị ảnh hưởng phổ biến thứ hai sau đường tiêu hóa. Bệnh lý viêm giác mạc do Microsporidia được chia thành hai thể: viêm kết giác mạc do Microsporidia (MKC) phổ biến hơn nhưng nhẹ hơn, và viêm giác mạc mô đệm do Microsporidia (MSK) hiếm gặp nhưng nghiêm trọng hơn. Tại Trung Quốc, sự gia tăng đột biến gần 100 ca bệnh từ năm 2022 đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc chuẩn hóa quy trình chẩn đoán và điều trị.
Tổng hợp Khuyến cáo và Phương pháp trọng tâm
Việc chẩn đoán MKC dựa trên sự kết hợp giữa yếu tố nguy cơ (tiếp xúc với vẹt) và các kỹ thuật cận lâm sàng chuyên sâu. Dưới đây là bảng so sánh hiệu quả các phương pháp chẩn đoán hiện nay:
| Phương pháp | Độ nhạy (ước tính) | Ghi chú lâm sàng |
|---|---|---|
| Metagenomic NGS | ~90% | Tiêu chuẩn vàng, phát hiện DNA vi sinh vật. |
| PCR đặc hiệu | ~50-80% | Hạn chế do thiếu bộ kit thương mại. |
| Nạo giác mạc (Corneal scraping) | ~50% | Phụ thuộc kỹ năng người thực hiện. |
| Hiển vi đồng tiêu (IVCM) | Chưa xác định | Phát hiện mảng biểu mô dạng hoa hồng. |
Về điều trị, phác đồ tiêu chuẩn bao gồm: 0.5% levofloxacin (mỗi giờ), 0.3% gatifloxacin gel (mỗi đêm), và 0.3% fluconazole (4 lần/ngày) trong 8 tuần. Bệnh nhân thường cải thiện trong vòng 2 tuần và đạt độ phân giải hoàn toàn sau 6 tuần.
Ứng dụng thực tiễn
- Cảnh báo chẩn đoán: Cần phân biệt tổn thương biểu mô dạng cát thô của MKC với tổn thương mịn, phân bố đều của viêm giác mạc do Adenovirus.
- Chống chỉ định: Tránh sử dụng Corticosteroids vì chúng ức chế miễn dịch tại chỗ, gây tái phát bệnh do ký sinh trùng không được tiêu diệt.
- Yếu tố dịch tễ: Khai thác kỹ tiền sử tiếp xúc với vẹt, đặc biệt là các thú cưng được nuôi theo hình thức "hand-raised" có tiếp xúc gần.
- Chiến lược phòng ngừa: Cần thiết lập quy trình vận hành chuẩn (SOP) và nâng cao năng lực xét nghiệm vi sinh tại các cơ sở nhãn khoa tuyến đầu.
Tài liệu tham khảo:
Sun Z, Zhang P, Li Y, et al. Emerging microsporidia keratoconjunctivitis in China: A call for consensus statements. Asia-Pac J Ophthalmol (Phila). 2026;15(1):100259. doi:10.1016/j.apjo.2025.100259
(Tệp gốc: Emerging microsporidia keratoconjunctivitis in China: A call for consensus statements)