Trong lịch sử phát triển của ngành nhãn khoa nói chung và phân ngành Dịch kính võng mạc nói riêng, các hội nghị thường niên luôn được xem là thánh đường của tri thức, nơi các nhà lâm sàng hội tụ để chia sẻ những phát kiến mới nhất. Tuy nhiên, mô hình truyền thống này đang bộc lộ những giới hạn nhất định trước tốc độ phát triển vũ bão của y học thực chứng và sự thay đổi trong hành vi tiếp nhận thông tin của thế hệ bác sĩ trẻ. Việc dồn nén toàn bộ lượng kiến thức khổng lồ vào một sự kiện kéo dài vài ngày tạo ra một áp lực quá tải nhận thức, đồng thời hạn chế khả năng tiếp cận của các bác sĩ ở những vùng địa lý xa xôi hoặc các quốc gia đang phát triển.
Sự xuất hiện của đại dịch COVID-19 trong giai đoạn 2020 - 2021 đã đóng vai trò như một chất xúc tác mạnh mẽ, buộc các tổ chức uy tín như EURETINA (Hội các nhà chuyên môn Võng mạc Châu Âu) phải tái tư duy toàn diện về phương thức truyền tải tri thức. Làm thế nào để duy trì ngọn lửa học thuật liên tục suốt 365 ngày thay vì chỉ bùng cháy trong một tuần hội nghị? Làm thế nào để kết nối hiệu quả với thế hệ bác sĩ trẻ dưới 40 tuổi - những người hiện chiếm hơn một nửa số lượng thành viên của hội? Câu trả lời nằm ở chiến lược chuyển đổi số toàn diện và việc xây dựng một hệ sinh thái giáo dục y khoa liên tục, đa nền tảng.
Bản chất của sự chuyển dịch từ hội nghị thường niên sang đào tạo liên tục
Về mặt lý thuyết giáo dục y khoa, việc tiếp thu kiến thức hiệu quả nhất khi nó được thực hiện theo nguyên lý spaced learning (học tập ngắt quãng) và micro-learning (học tập phân mảnh), thay vì nhồi nhét (massed learning). Một hội nghị thường niên dù có quy mô lớn đến đâu cũng chỉ cung cấp một lát cắt tạm thời. Trong khi đó, các thử nghiệm lâm sàng về thuốc kháng VEGF thế hệ mới, công nghệ hình ảnh học võng mạc (như OCT-A) hay các kỹ thuật phẫu thuật dịch kính võng mạc phức tạp liên tục được cập nhật hàng tháng.
Bên cạnh đó, sự thay đổi nhân khẩu học trong cộng đồng nhãn khoa là một yếu tố cốt lõi. Nhóm bác sĩ võng mạc trẻ (Young Retina Specialists - YOURS, dưới 40 tuổi) hiện chiếm hơn 50% tổng số thành viên EURETINA. Thế hệ này có thói quen tiêu thụ thông tin hoàn toàn khác biệt: họ ưu tiên sự nhanh chóng, tính tương tác cao và khả năng truy cập mọi lúc mọi nơi thông qua các thiết bị di động. Do đó, việc duy trì phương thức giao tiếp truyền thống qua email hay các bản tin in giấy không còn mang lại hiệu quả tối ưu. Việc chuyển dịch sang các kênh truyền thông số và xây dựng các diễn đàn tương tác trực tuyến là một yêu cầu tất yếu để duy trì sự gắn kết của cộng đồng.
Dữ liệu khảo sát kỹ thuật số và lộ trình phát triển EURETINA 2025
Để hiện thực hóa tầm nhìn mới, EURETINA đã triển khai khảo sát kỹ thuật số cộng đồng đầu tiên nhằm phân tích hành vi của các thành viên, từ đó làm cơ sở xây dựng Lộ trình Võng mạc 2025 (Retina Roadmap 2025) dưới sự dẫn dắt của Giáo sư Frank Holz và người kế nhiệm Alistair Laidlaw. Kết quả khảo sát đã chỉ ra sự phân hóa rõ rệt trong thói quen sử dụng mạng xã hội hàng ngày giữa các nhóm tuổi, đồng thời định hình lại cách thức phân phối nội dung đào tạo.
| Chỉ số khảo sát / Đặc điểm mô hình | Mô hình Truyền thống (Trước 2020) | Mô hình Kỹ thuật số & Hybrid (Lộ trình 2025) |
|---|---|---|
| Tần suất tương tác của nhóm trẻ (< 44 tuổi) | Thấp, chủ yếu qua email định kỳ | 70% sử dụng mạng xã hội hàng ngày để cập nhật y khoa |
| Tần suất tương tác của nhóm lớn tuổi (> 55 tuổi) | Trung bình, qua tạp chí in và hội nghị | 43% sử dụng mạng xã hội hàng ngày |
| Kênh truyền thông ưu tiên | Email, Thư tín, Website tĩnh | Facebook (dẫn đầu), YouTube, Instagram, LinkedIn |
| Hình thức phân phối nội dung học thuật | Tập trung vào 01 Hội nghị thường niên duy nhất | Đa dạng quanh năm: Webinars, Podcasts, Journal Club, Case Conferences |
| Cơ cấu nội dung chuyên môn | Phụ thuộc vào lượng abstract gửi về | Cân bằng nghiêm ngặt giữa Nội khoa & Ngoại khoa Võng mạc qua 7 phân ngành chính |
Chương trình khoa học của EURETINA giờ đây được thiết kế dựa trên sự kết hợp hài hòa giữa hai nguồn lực: một mặt là các báo cáo (abstracts) được bình duyệt nghiêm ngặt từ hội viên (mở cổng đăng ký từ tháng 11 hàng năm), mặt khác là các phiên chuyên đề cốt lõi (keynote sessions) được ban khoa học trực tiếp tuyển chọn từ các chuyên gia đầu ngành nhằm đảm bảo tính cập nhật và tính ứng dụng lâm sàng cao nhất.
Phân tích chuyên sâu về mô hình giáo dục y khoa độc lập và thách thức hybrid
Một trong những bước đi táo bạo nhất trong lộ trình đổi mới của EURETINA là việc định hình lại mối quan hệ với các đối tác công nghiệp thông qua khái niệm Giáo dục Y khoa Độc lập (Independent Medical Education - IME). Trước đây, các hãng dược phẩm hoặc thiết bị y tế thường tài trợ cho các phiên hội thảo vệ tinh mang tính quảng bá sản phẩm đơn lẻ tại hội nghị. Mô hình mới hướng tới việc đồng tài trợ (multi-sponsored) cho các chương trình đào tạo kéo dài suốt cả năm, nơi nội dung hoàn toàn độc lập với tầm ảnh hưởng của nhà tài trợ và được xây dựng 100% trên nền tảng y học thực chứng (evidence-based).
"Mô hình hybrid không đơn thuần là việc đặt một chiếc camera trong phòng hội thảo để phát trực tuyến; đó là sự tái cấu trúc toàn diện trải nghiệm học thuật nhằm xóa nhòa ranh giới giữa người tham dự trực tiếp và người theo dõi từ xa, đồng thời tối ưu hóa giá trị của các học liệu số sau khi hội nghị kết thúc."
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất của mô hình trực tuyến và hybrid chính là việc đánh mất đi "chất xúc tác" của sự tương tác trực tiếp (face-to-face networking) - nơi các ý tưởng nghiên cứu đột phá thường được nảy sinh bên lề các phòng thảo luận. Để khắc phục điều này, việc phát triển các không gian mạng lưới tương tác (interactive networking spaces) và các diễn đàn thảo luận ca lâm sàng trực tuyến trên website của hội đang được đầu tư mạnh mẽ, biến EURETINA từ một đơn vị tổ chức sự kiện thành một cộng đồng học thuật tương tác liên tục.
Thông điệp mang về cho nhà lâm sàng
- Chuyển đổi tư duy học tập: Hãy chủ động tiếp cận tri thức thông qua các định dạng học tập hiện đại như podcasts, webinars và các buổi sinh hoạt câu lạc bộ tạp chí (Journal Club) trực tuyến hàng tháng thay vì chỉ phụ thuộc vào các kỳ hội nghị thường niên.
- Tận dụng sức mạnh cộng đồng trẻ: Các bác sĩ dưới 40 tuổi nên tích cực tham gia vào phân nhóm YOURS để kết nối, chia sẻ ca lâm sàng khó và tìm kiếm cơ hội hợp tác nghiên cứu quốc tế.
- Đóng góp phản hồi để định hình chương trình: Ban tổ chức các hội nghị quốc tế hiện nay cực kỳ chú trọng đến phản hồi của đại biểu (delegate feedback) để thiết kế nội dung; sự tương tác của bạn trực tiếp quyết định chất lượng đào tạo của năm kế tiếp.
- Tiếp cận y học thực chứng đa chiều: Ưu tiên tham khảo các chương trình đào tạo y khoa độc lập (IME) có sự đồng tài trợ của nhiều đơn vị để đảm bảo tính khách quan, tránh thiên kiến thương mại trong thực hành lâm sàng hàng ngày.
Tài liệu tham khảo:
EURETINA. (2021). YOURS Interview on EURETINA in 2021. EURETINA Channel. Retrieved from https://www.youtube.com/watch?v=ofkUg3kh_5w