Tại hội thảo AIOC2026, Dr. Chitra Ramamurthy đã trình bày 11 nguyên tắc (pearls) trong đo sinh trắc học (biometry) nhằm tối ưu hóa kết quả khúc xạ sau phẫu thuật thủy tinh thể cao cấp. Mục tiêu cốt lõi là đạt được độ chính xác trong khoảng +/- 0.5 diopter so với mục tiêu chính thị (emmetropia), yếu tố then chốt để phân biệt chất lượng thực hành lâm sàng.
Các nguyên tắc đo sinh trắc học
Nguyên tắc đầu tiên là ưu tiên sử dụng các thiết bị đo sinh trắc học quang học (optical biometer) hiện đại như swept source OCT hoặc PCI để đảm bảo độ chính xác và độ lặp lại cao. Người thực hiện cần kiểm tra kỹ các thông số như fixation check, LED mires, và bản đồ địa hình giác mạc để phát hiện bệnh lý bề mặt nhãn cầu (ocular surface disease) tiềm ẩn. Các giá trị SNR và độ lệch chuẩn (SD) cần được theo dõi chặt chẽ; nếu bản đồ không đạt chuẩn, cần thực hiện đo lại. Đối với các máy như IOL Master 700, thông tin về giác mạc trước và sau (posterior cornea) được cung cấp, tuy nhiên cần thận trọng với các công thức giả định giá trị giác mạc sau để tránh quá chỉnh (overcorrection). Với máy đo sinh trắc học nhúng (immersion biometer), cần đảm bảo các đỉnh sóng (spikes) của giác mạc, thủy tinh thể và võng mạc hiển thị rõ ràng, vuông góc, đồng thời tránh nén giác mạc.
Nguyên tắc thứ hai là luôn đo cả hai mắt, ngay cả khi mắt còn lại là mắt giả (pseudophakic eye), vì các thông số như chiều dài trục nhãn cầu (axial length), độ sâu tiền phòng (ACD) và độ dày thủy tinh thể thường có tính đối xứng. Sự bất đối xứng đáng kể có thể là dấu hiệu cần đo lại hoặc cảnh báo về tình trạng khúc xạ không đều (anisometropia). Các ngưỡng cảnh báo bao gồm chênh lệch chiều dài trục nhãn cầu > 0.3 mm, hoặc chênh lệch công suất giác mạc (K value) và công suất IOL > 1.0 diopter giữa hai mắt. Nguyên tắc thứ ba là tối ưu hóa bề mặt nhãn cầu, đặc biệt lưu ý 60% bệnh nhân không triệu chứng có thể mắc bệnh khô mắt, với 63% có thời gian vỡ phim nước mắt (TBUT) < 5 giây và 50% có nhuộm màu giác mạc trung tâm. Các chỉ số như độ thẩm thấu (hyperosmolarity) > 400 mOsm/L hoặc dấu ấn viêm > 40 nanograms là các cảnh báo đỏ cần điều trị trước khi đo sinh trắc học.
Nguyên tắc thứ năm là sử dụng các công thức hiện đại như Hill-RBF 3 hoặc Barrett Universal 2, vốn đã chứng minh 92% trường hợp đạt kết quả trong khoảng +/- 0.5 diopter so với mục tiêu. Các công thức này phân tích đa biến bao gồm chiều dài trục, công suất giác mạc, ACD, white-to-white, độ dày thủy tinh thể và hệ số thủy tinh thể. Nguyên tắc thứ sáu và bảy tập trung vào việc sử dụng máy tính toric (toric calculator) để đánh giá astigmatism, bao gồm cả việc xem xét astigmatism mặt sau giác mạc. Đối với phẫu thuật đa tiêu cự (multifocal), ngay cả khi astigmatism < 0.75 diopter, việc điều chỉnh vẫn được khuyến khích để tránh astigmatism tồn dư. Nguyên tắc thứ tám là xử lý mộng thịt (pterygium) gây ảnh hưởng đến trục thị giác hoặc làm biến dạng mires, cần loại bỏ và đợi 6 tuần để các giá trị keratometric ổn định. Nguyên tắc thứ chín là sử dụng aberrometry để đánh giá quang sai bậc cao (higher order aberrations) và góc alpha; góc alpha > 0.5 có thể không phù hợp cho một số loại IOL cao cấp, dù các thấu kính hiện đại với vùng quang học trung tâm lớn đã cải thiện đáng kể khả năng dung nạp.
Nguyên tắc thứ mười là sử dụng công thức phù hợp cho mắt không điển hình (atypical eyes), đặc biệt là mắt đã phẫu thuật khúc xạ (post laser vision correction). Barrett True-K TK cho thấy hiệu quả cao trong các trường hợp này. Nguyên tắc cuối cùng là thực hiện kiểm định định kỳ (routine audits) trên 100 ca để đánh giá độ chính xác thực tế của phẫu thuật viên. Cần lưu ý rằng vị trí đặt IOL hiệu quả (effective lens position) có thể thay đổi không dự đoán được sau phẫu thuật, với nghiên cứu của Hershian et al. chỉ ra 17.6% trường hợp ACD thay đổi > 1 mm từ 1 giờ đến 2 tháng sau mổ.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Ngưỡng chênh lệch AL giữa 2 mắt | > 0.3 mm |
| Ngưỡng chênh lệch K/IOL giữa 2 mắt | > 1.0 diopter |
| Ngưỡng độ thẩm thấu nước mắt | > 400 mOsm/L |
| Ngưỡng dấu ấn viêm khô mắt | > 40 nanograms |
| Tỷ lệ đạt +/- 0.5D (Hill-RBF 3/Barrett U2) | 92% |
| Tỷ lệ thay đổi ACD > 1mm (Hershian et al.) | 17.6% |
Bình luận: Các nguyên tắc này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm soát biến số trước phẫu thuật (đặc biệt là bề mặt nhãn cầu và công thức tính toán). Việc sử dụng các công thức thế hệ mới (Barrett TK) là tiêu chuẩn vàng hiện nay. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng dữ liệu về sự thay đổi ACD sau mổ (Hershian et al.) cho thấy giới hạn của công nghệ hiện tại trong việc dự đoán chính xác vị trí IOL dài hạn. Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng.
- Kiểm tra kỹ bề mặt nhãn cầu và điều trị khô mắt trước khi đo sinh trắc học để tránh sai số.
- Luôn đo cả hai mắt để phát hiện sự bất đối xứng và các dấu hiệu cảnh báo đỏ.
- Sử dụng các công thức tính toán hiện đại (Barrett TK, Hill-RBF 3) để tối ưu hóa kết quả khúc xạ.
- Thực hiện kiểm định (audit) kết quả phẫu thuật định kỳ trên ít nhất 100 ca để cải thiện độ chính xác cá nhân.
Tài liệu tham khảo:
Chitra Ramamurthy, 2026, The 11 Pearls in Biometry While Planning a Premium Cataract Surgery, AIOC2026 IC140, Video ID: OZPAm9in5ZU.