Tại hội nghị AIOC 2026, Dr. Purnima Rajka đã trình bày về vai trò của phẫu thuật nối thông túi lệ mũi ngoài (external DCR) như một tiêu chuẩn vàng (gold standard) trong điều trị tắc lệ đạo (nasolacrimal duct obstruction - NLDO). Dựa trên dữ liệu 1.115 ca phẫu thuật tại Viện Nhãn khoa Tilganga, Nepal, báo cáo khẳng định tính ưu việt của phương pháp này về hiệu quả, chi phí và khả năng tiếp cận toàn cầu so với các kỹ thuật nội soi.
Định nghĩa tiêu chuẩn vàng trong phẫu thuật lệ đạo
Tiêu chuẩn vàng cho phẫu thuật lệ đạo được xác định bởi ba yếu tố cốt lõi: tỷ lệ thành công cao, khả năng tái lập (reproducibility) và tính an toàn. Tỷ lệ thành công của phẫu thuật DCR ngoài được ghi nhận ổn định từ 90% đến 95% đối với hầu hết phẫu thuật viên. Trong trường hợp tái phát, phẫu thuật viên có thể thực hiện lại với cùng đường rạch, kết hợp các bước bổ sung như đặt ống lệ đạo trong thời gian dài hơn hoặc sử dụng mitomycin để tăng hiệu quả. Về tính an toàn, phẫu thuật này không gây đe dọa thị lực; các biến chứng như chảy máu có thể được kiểm soát hiệu quả thông qua quan sát trực tiếp và sử dụng đốt điện (cautery).
So sánh DCR ngoài và DCR nội soi
Phẫu thuật DCR ngoài thể hiện ưu thế trong các trường hợp chấn thương phức tạp hoặc tổn thương mô mềm, nơi không thể thực hiện DCR nội soi (endoscopic DCR). Phương pháp này không yêu cầu thiết bị nội soi đắt tiền hay hệ thống thiết bị tai mũi họng (ENT setup) chuyên biệt, giúp tối ưu hóa chi phí và khả năng tiếp cận tại các cơ sở y tế nguồn lực hạn chế. Ngược lại, DCR nội soi đòi hỏi phẫu thuật viên phải được đào tạo chuyên sâu về kỹ năng sử dụng ống nội soi, một kỹ năng có thể không được chú trọng trong quá trình đào tạo fellowship thông thường. DCR ngoài còn có lợi thế lớn khi có thể thực hiện dưới gây tê tại chỗ (local anesthesia), tránh được gây mê toàn thân (general anesthesia), đặc biệt phù hợp cho bệnh nhân cao tuổi hoặc có tình trạng sức khỏe yếu (medically fragile).
Dữ liệu lâm sàng tại Viện Nhãn khoa Tilganga
Trong giai đoạn 2 năm theo dõi, tổng cộng 1.115 ca phẫu thuật lệ đạo đã được thực hiện. DCR ngoài là phương pháp phổ biến nhất với 533 ca, tiếp theo là phẫu thuật cắt túi lệ (dacryocystectomy - DCT). DCT thường được chỉ định cho bệnh nhân cao tuổi đang sử dụng thuốc chống đông (aspirin) hoặc bệnh nhân chờ phẫu thuật đục thủy tinh thể/võng mạc có kèm tình trạng tiết dịch lệ đạo. Độ tuổi trung bình của nhóm DCR ngoài là 43,95 tuổi, trong khi nhóm DCT là 73 tuổi và nhóm DCR nội soi là 36 tuổi. Phân tích giới tính cho thấy sự ưu thế của nữ giới, đặc biệt trong nhóm DCR nội soi với 81% bệnh nhân là nữ.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tổng số ca phẫu thuật | 1.115 ca, dữ liệu 2 năm |
| Số ca DCR ngoài | 533 ca |
| Tỷ lệ thành công DCR ngoài | 90% đến 95% |
| Độ tuổi trung bình DCR ngoài | 43,95 tuổi |
| Độ tuổi trung bình DCT | 73 tuổi |
| Độ tuổi trung bình DCR nội soi | 36 tuổi |
| Tỷ lệ nữ giới DCR nội soi | 81% |
| Độ lệch chuẩn tuổi DCR ngoài | 15,76 |
Bình luận: Thông tin theo Dr. Purnima Rajka, AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh DCR ngoài là tiêu chuẩn vàng dựa trên kết quả lâm sàng và tính khả thi trong điều kiện nguồn lực hạn chế. Cần lưu ý rằng sự lựa chọn giữa DCR ngoài và nội soi nên dựa trên kinh nghiệm của phẫu thuật viên và cơ sở vật chất sẵn có.
Thay đổi thực hành lâm sàng:
- Ưu tiên DCR ngoài cho các trường hợp chấn thương phức tạp hoặc khi không có sẵn hệ thống nội soi.
- Cân nhắc DCT cho bệnh nhân cao tuổi đang sử dụng thuốc chống đông hoặc bệnh nhân cần phẫu thuật nhãn khoa khác gấp.
- Sử dụng đường rạch 8-10 mm tại nếp gấp da để đảm bảo tính thẩm mỹ, giảm thiểu sẹo sau phẫu thuật.
- Duy trì đặt ống silicone trong 6 tuần để đảm bảo sự thông suốt của lệ đạo sau phẫu thuật.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Purnima Rajka, 2026, AIOC2026 GP12 DCR as the Gold Standard for NLDO Does Tradition Still Triumph, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: 1-FX7CrrPOw.