Bệnh Coats được mô tả lần đầu tiên vào năm 1908, là một bệnh lý mạch máu võng mạc thường gặp ở nam giới với 2/3 số ca được phát hiện trước 10 tuổi. Bệnh có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi từ 1 đến 70, tuy nhiên độ tuổi thường gặp nhất là dưới 18 tuổi.
Đặc điểm lâm sàng và cơ chế bệnh sinh
Cơ chế bệnh sinh của bệnh Coats liên quan đến sự giãn mạch máu bất thường, dẫn đến thoát dịch và xuất tiết lipid vào võng mạc. Sự tổn thương này gây ra các triệu chứng lâm sàng như giảm thị lực, lác (strabismus) hoặc tình trạng mắt nhìn mờ. Ở giai đoạn sớm, bệnh nhân có thể không có triệu chứng rõ ràng và chỉ được phát hiện tình cờ khi khám sàng lọc. Khi bệnh tiến triển, các tổn thương xuất tiết và xuất huyết có thể lan rộng, gây bong võng mạc (retinal detachment) và các biến chứng nghiêm trọng khác. Tác giả nhấn mạnh sự cần thiết của việc thăm khám kỹ lưỡng để phân biệt với các bệnh lý khác ở trẻ em.
Chẩn đoán và hỗ trợ hình ảnh
Việc chẩn đoán bệnh Coats dựa trên hình ảnh lâm sàng đặc trưng. Khi soi đáy mắt, bác sĩ có thể thấy các ổ xuất tiết cứng và dịch dưới võng mạc. Trong trường hợp môi trường trong suốt của mắt không thuận lợi hoặc bệnh nhân không phối hợp, siêu âm (ultrasound) đóng vai trò quan trọng để đánh giá tình trạng bong võng mạc và các tổn thương tăng âm. Chụp mạch huỳnh quang (fluorescein angiography) là công cụ có giá trị nhất để xác định các vùng mạch máu giãn, thiếu máu và rò rỉ dịch, giúp chẩn đoán xác định và theo dõi tiến triển của bệnh.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Năm mô tả đầu tiên | 1908 |
| Độ tuổi thường gặp nhất | Dưới 18 tuổi |
| Tỷ lệ phát hiện trước 10 tuổi | 2/3 số ca |
| Giới tính | Nam gặp nhiều hơn nữ |
Bình luận: Bệnh Coats là một bệnh lý võng mạc tiến triển cần được chẩn đoán sớm để bảo tồn thị lực. Hạn chế của tài liệu này là thiếu các số liệu cụ thể về hiệu quả điều trị của các phương pháp can thiệp như laser hay tiêm nội nhãn. Việc phân biệt với u nguyên bào võng mạc (retinoblastoma) là cực kỳ quan trọng trong thực hành lâm sàng để tránh bỏ sót các bệnh lý ác tính.
- Thực hiện khám sàng lọc định kỳ cho trẻ em có biểu hiện lác hoặc giảm thị lực không rõ nguyên nhân.
- Sử dụng siêu âm khi môi trường nhãn cầu không cho phép quan sát rõ đáy mắt để loại trừ bong võng mạc.
- Chỉ định chụp mạch huỳnh quang để xác định chính xác các vùng mạch máu bất thường.
- Cần chẩn đoán phân biệt chặt chẽ với u nguyên bào võng mạc ở trẻ em.
- Theo dõi sát các trường hợp có xuất tiết lipid để can thiệp kịp thời trước khi xảy ra biến chứng bong võng mạc.
Tài liệu tham khảo:
Đức Đức, 2026, Bệnh Coats T.Mai Tung (17-5), YouTube, Video ID: sE0EVOvNLG8