Nghiên cứu BRESER (2025) đã đánh giá tính an toàn và hiệu quả của thuốc sinh học tương tự (biosimilar) Ranibizumab (Ranieyes) trên quần thể thực tế tại Ấn Độ với cỡ mẫu là vài trăm mắt. Kết quả cho thấy hồ sơ an toàn của thuốc tương đương với phân tử gốc (originator molecule) trong điều trị các bệnh lý võng mạc.
Cơ chế phát triển và phê duyệt Biosimilar
Khác với các thuốc truyền thống được phát triển theo mô hình kim tự tháp ngược với lượng dữ liệu khổng lồ, các thuốc biosimilar được phát triển dựa trên mô hình kim tự tháp đứng. Quá trình này tập trung vào khoa học cơ bản và hóa học so sánh (comparative chemistry) để chứng minh sự tương đồng ở cấp độ phân tử. Các nghiên cứu lâm sàng trên người thường diễn ra rất ngắn, kéo dài từ 2 đến 3 tháng, với kết cục chính (primary outcome) được đánh giá sau 6 đến 8 tuần, đôi khi kèm theo giai đoạn mở rộng an toàn ngắn hạn trước khi được phê duyệt. Do tính chất phức tạp của các kháng thể đơn dòng (monoclonal antibodies), quy trình phê duyệt đòi hỏi sự chính xác cao hơn so với các thuốc phân tử nhỏ như ibuprofen.
Tầm quan trọng của dữ liệu thực tế (Real-world data)
Dữ liệu thực tế đóng vai trò then chốt trong việc phát hiện các tín hiệu an toàn hiếm gặp nhưng nghiêm trọng mà các thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3 (như HAWK và HARRIER đối với brolucizumab) có thể bỏ lỡ do cỡ mẫu hạn chế. Mặc dù dữ liệu thực tế có thể đi kèm với các yếu tố gây nhiễu (confounders) và thiếu tính ngẫu nhiên hóa, nhưng khối lượng dữ liệu lớn giúp xác định tính an toàn của sản phẩm trên diện rộng. Đối với biosimilar, việc theo dõi thực tế là cần thiết vì các thử nghiệm phê duyệt ban đầu thường chỉ bao gồm một nhóm dân số nhỏ.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu nghiên cứu | Vài trăm mắt |
| Thời gian nghiên cứu lâm sàng biosimilar | 2 đến 3 tháng |
| Thời điểm đánh giá kết cục chính | 6 đến 8 tuần |
| Đối tượng nghiên cứu | Bệnh nhân tại Ấn Độ |
Bình luận: Nghiên cứu BRESER nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giám sát hậu mãi đối với các thuốc biosimilar. Hạn chế lớn nhất của các nghiên cứu này là thiếu sự kiểm soát chặt chẽ như trong các thử nghiệm RCT, dẫn đến khó khăn trong việc phân biệt giữa tác dụng phụ của thuốc và các yếu tố bệnh nền của bệnh nhân. Việc lựa chọn biosimilar nên dựa trên dữ liệu an toàn thực tế thay vì chỉ dựa vào chi phí.
- Ưu tiên sử dụng biosimilar đã được chứng minh an toàn qua dữ liệu thực tế quy mô lớn.
- Cần cảnh giác với các biến cố viêm nhiễm tiềm ẩn liên quan đến tá dược (excipients) trong các sản phẩm biosimilar.
- Hiểu rõ biosimilar không mang lại đổi mới lâm sàng (clinical innovation) mà tập trung vào mục tiêu kinh tế và tăng khả năng tiếp cận thuốc cho bệnh nhân.
- Dữ liệu thực tế là công cụ quan trọng để phát hiện các biến cố hiếm gặp sau khi thuốc được lưu hành rộng rãi.
Tài liệu tham khảo:
Timothy Murray, David Eichenbaum, 2025, Biosimilar Ranibizumab (Ranieyes) Safety and Efficacy in the Real World: BRESER Study, ASRS Journal of Vitreoretinal Diseases Authors Forum, Video ID: zTVDRt9u4zA.