Báo cáo ca lâm sàng: Các bệnh lý hốc mắt và mi mắt phức tạp tại AIOC 2026

Bs Ngô Hữu Thế
19.10.26
Last Updated

Hội thảo AIOC 2026 (PG Capsule Orbit & Lid II) đã trình bày các ca lâm sàng phức tạp về bệnh lý hốc mắt và mi mắt, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chẩn đoán phân biệt và can thiệp kịp thời. Các báo cáo bao gồm viêm hốc mắt không đặc hiệu, u máu mao mạch kháng trị, rò động tĩnh mạch cảnh xoang hang (CCF), ung thư biểu mô tuyến bã và bệnh Castleman hốc mắt.

Viêm hốc mắt không đặc hiệu và chẩn đoán phân biệt

Một bệnh nhân nữ 52 tuổi có tiền sử chấn thương nhẹ, biểu hiện giảm thị lực, RAPD (Relative Afferent Pupillary Defect) độ 1 và khiếm khuyết thị trường đỏ-xanh ở mắt trái. MRI cho thấy viêm cơ trực ngoài và tuyến lệ. Sau khi loại trừ các bệnh tự miễn, bệnh nhân được điều trị bằng steroid đường uống, có cải thiện triệu chứng nhưng tái phát sau 2 tháng. MRI lặp lại cho thấy cơ trực ngoài vẫn chèn ép thần kinh thị giác. Bệnh nhân được điều trị bằng IVMP (Intravenous Methylprednisolone) trong 3 ngày, thị lực phục hồi về 6/6. Sinh thiết cơ sau đó cho thấy tổn thương viêm xơ. Tác giả nhấn mạnh rằng các dấu hiệu viêm không nhất thiết là triệu chứng khởi đầu và việc bắt đầu steroid cần được cá thể hóa.

U máu mao mạch kháng trị và vai trò của Bleomycin

Một ca u máu mao mạch quanh mắt ở trẻ 2 tuổi không đáp ứng với 6 tháng điều trị Propranolol (giảm dưới 10% kích thước). Do lo ngại tác dụng phụ của steroid và các lựa chọn khác, nhóm nghiên cứu đã sử dụng tiêm Bleomycin nội tổn thương. Bleomycin gây tổn thương oxy hóa tế bào nội mô dẫn đến apoptosis. Kết quả cho thấy giảm 38% diện tích tổn thương và cải thiện thị lực. Kỹ thuật tiêm được thực hiện tại nhiều vị trí để tránh hoại tử mô. Tác giả lưu ý cần thận trọng với các tác dụng phụ như rối loạn nhịp tim, sưng và đau.

Rò động tĩnh mạch cảnh xoang hang (CCF) gián tiếp

Một bệnh nhân nam 68 tuổi với tiền sử tăng huyết áp và đái tháo đường, biểu hiện lồi mắt và giảm thị lực. MRI ban đầu không phát hiện CCF, nhưng DSA (Digital Subtraction Angiography) - tiêu chuẩn vàng - đã xác định CCF gián tiếp loại 3. Sự lồi mắt đối bên được giải thích do dẫn lưu máu qua xoang liên hang. Bệnh nhân được điều trị bằng thuyên tắc mạch nội mạch. Bài học rút ra là CCF có thể có các đặc điểm huyết động tinh vi bị bỏ sót trên MRI thông thường.

Ung thư biểu mô tuyến bã (Sebaceous Gland Carcinoma)

Một bệnh nhân nam 60 tuổi với khối u mi trên trái, chẩn đoán ban đầu là viêm mô tế bào trước vách. Sinh thiết cho thấy ung thư biểu mô tuyến bã (SGC). Khối u được cắt bỏ với biên an toàn 6 mm. SGC thường bị chẩn đoán nhầm với chắp hoặc viêm kết mạc mãn tính. Tác giả nhấn mạnh việc sinh thiết sớm các tổn thương mi mắt không đáp ứng điều trị là bắt buộc để tránh chậm trễ chẩn đoán và giảm tỷ lệ tử vong.

Bệnh Castleman hốc mắt

Một bệnh nhân nam 74 tuổi với sưng mi mắt hai bên và lồi mắt. CT cho thấy các hạch bạch huyết phì đại ở cả khoang trong và ngoài hốc mắt. Mô bệnh học xác định thể mạch máu hyalin (hyaline vascular type) của bệnh Castleman. Đây là bệnh lý tăng sinh lympho hiếm gặp. Việc phân biệt giữa thể đơn tâm và đa tâm là rất quan trọng để định hướng điều trị, vì thể đa tâm đòi hỏi tầm soát hệ thống toàn diện.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu nghiên cứuTài liệu không nêu
Tỷ lệ giảm u máu sau tiêm Bleomycin38%
Độ nhạy của MRI trong chẩn đoán CCF97%
Tỷ lệ ung thư biểu mô tuyến bã trong các u mi0.5%
Giai đoạn AGCC của ca SGCStage 3 T3A N0 M0
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các ca lâm sàng này minh họa thách thức trong chẩn đoán các bệnh lý hốc mắt giả dạng viêm nhiễm. Việc sử dụng Bleomycin trong u máu mao mạch kháng trị là một lựa chọn thay thế, tuy nhiên cần theo dõi chặt chẽ biến chứng hoại tử. Đối với các khối u mi mắt, sinh thiết sớm là chìa khóa để tránh bỏ sót ác tính.
  • Luôn nghi ngờ ác tính ở các trường hợp viêm mi mắt hoặc viêm mô tế bào không đáp ứng điều trị ở người cao tuổi.
  • Sử dụng DSA thay vì chỉ dựa vào MRI khi nghi ngờ rò động tĩnh mạch cảnh xoang hang (CCF) có triệu chứng lâm sàng điển hình.
  • Sinh thiết là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán phân biệt các khối u hốc mắt, đặc biệt là khi nghi ngờ bệnh lý tăng sinh lympho.
  • Cần tầm soát hệ thống (CT ngực, bụng, chậu) đối với các bệnh lý hốc mắt có khả năng là biểu hiện của bệnh toàn thân như bệnh Castleman hoặc SLE.

Tài liệu tham khảo:

AIOC 2026, 2026, PG Capsule Orbit & Lid II, aioseditorproceedings, Video ID: 2hfmjLokig8.

Xem thêm