Tại hội nghị AIOC 2026, các báo cáo poster podium đã trình bày dữ liệu về nhiều bệnh lý u nhãn khoa phức tạp, bao gồm các ca tái phát muộn của u nguyên bào võng mạc (retinoblastoma), u ác tính hốc mắt hiếm gặp và các biến chứng nhãn khoa sau xạ trị vùng đầu cổ. Các nghiên cứu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc theo dõi dài hạn và chẩn đoán mô bệnh học chính xác trong quản lý khối u.
Tái phát muộn u nguyên bào võng mạc sau 20 năm
Một bệnh nhân nữ 20 tuổi, tiền sử u nguyên bào võng mạc hai mắt được chẩn đoán lúc 1 tuổi (năm 2005), đã trải qua 9 chu kỳ hóa trị và đạt lui bệnh thành công. Sau 20 năm theo dõi, bệnh nhân tái phát tại mắt phải với tổn thương vôi hóa ở rìa dưới mũi. Bệnh nhân được điều trị bằng liệu pháp nhiệt xuyên đồng tử (transpupillary thermotherapy - TTT), tiêm nội nhãn và hóa trị phác đồ vincristine, etoposide, carboplatin. Kết quả xét nghiệm di truyền xác định bệnh nhân dương tính với đột biến mầm (germline) RB1. Ca bệnh này là minh chứng hiếm gặp về sự tái phát sau hai thập kỷ, khẳng định nhu cầu theo dõi liên tục suốt đời đối với các bệnh nhân có đột biến RB1.
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Sự tái phát sau 20 năm là cực kỳ hiếm, đòi hỏi sự cảnh giác cao độ của bác sĩ nhãn khoa ngay cả khi bệnh nhân đã trưởng thành.
U ác tính hốc mắt hiếm gặp: U rhabdoid và đa u tủy
Báo cáo trình bày hai ca u ác tính hốc mắt. Ca thứ nhất là nam thiếu niên 15 tuổi với u rhabdoid ác tính (malignant rhabdoid tumor) hốc mắt, xâm lấn xoang hàm và hố dưới thái dương, được chẩn đoán qua sinh thiết (dương tính INI1). Ca thứ hai là nữ 61 tuổi với u tương bào (plasmacytoma) hốc mắt thứ phát sau đa u tủy (multiple myeloma), chẩn đoán qua chọc hút kim nhỏ (FNAB) và sinh thiết tủy xương. Tỷ lệ u hốc mắt trong đa u tủy chỉ chiếm 1/800 trường hợp, trong đó 65% có liên quan đến đa u tủy hệ thống.
Nghiên cứu hồi cứu về ung thư biểu mô tuyến bã
Nghiên cứu hồi cứu 10 năm tại một trung tâm đơn lẻ trên 131 ca ung thư biểu mô tuyến bã (meibomian gland carcinoma) cho thấy độ tuổi trung bình là 58,6 tuổi, ưu thế ở nữ giới. 94 ca tổn thương ở mi trên, 35 ca ở mi dưới. 89,3% ca đạt diện cắt âm tính với biên độ 4 mm. 8% ca có hiện tượng lan tỏa kiểu Paget (pagetoid spread), một yếu tố nguy cơ gây tái phát cao nếu không được đánh giá mô bệnh học kỹ lưỡng.
Biến chứng nhãn khoa sau xạ trị vùng đầu cổ
Nghiên cứu cắt ngang trên 69 bệnh nhân xạ trị vùng đầu cổ (liều trung bình 62,6 Gy) cho thấy 43,54% bệnh nhân phát triển hội chứng khô mắt sau 6 tuần. Các dấu hiệu lâm sàng bao gồm sung huyết, phù kết mạc và giảm đáng kể thời gian vỡ phim nước mắt (TBUT). Tổn thương các tế bào nang tuyến lệ và tuyến Meibomian được cho là cơ chế chính dẫn đến rối loạn bề mặt nhãn cầu.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu nghiên cứu u tuyến bã | 131 ca, hồi cứu 10 năm |
| Tỷ lệ lan tỏa Paget | 8% ca |
| Cỡ mẫu nghiên cứu xạ trị | 69 bệnh nhân |
| Tỷ lệ khô mắt sau xạ trị | 43,54% |
| Liều xạ trị trung bình | 62,6 Gy |
- Theo dõi suốt đời đối với bệnh nhân u nguyên bào võng mạc có đột biến RB1.
- Sinh thiết mô bệnh học là tiêu chuẩn vàng cho mọi khối u mi và hốc mắt.
- Cần tầm soát đa u tủy hệ thống ở bệnh nhân có u tương bào hốc mắt.
- Đánh giá bề mặt nhãn cầu định kỳ cho bệnh nhân xạ trị vùng đầu cổ.
Tài liệu tham khảo:
Arvin Krishna et al., 2026, AIOC 2026 Poster Podium Presentation Ocular Pathology Ocular Oncology and Tumors, aioseditorproceedings, Video ID: UNFdnroal9A.